HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czarnków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy11 138 mieszkańcówdochody własne 6984 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.41% do 0.94%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.42% do 32.33%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka96 389 zł133+2.0%17 749 zł71%-55 829 zł0.237
●RozwójProgramPodwyżka100 386 zł121-0.0%13 460 zł72%-51 541 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka93 407 zł124-0.5%27 831 zł71%-54 734 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka104 141 zł109-2.0%9418 zł75%-47 499 zł0.362
RozwójProgramBez zmian85 646 zł121+2.0%51 899 zł69%-54 512 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian81 659 zł133+4.1%56 085 zł67%-58 789 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka97 385 zł112-2.5%23 654 zł72%-50 466 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian89 392 zł109-0.0%47 957 zł72%-50 482 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka90 528 zł116-2.0%35 804 zł70%-55 374 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian79 109 zł124+1.5%66 481 zł67%-57 586 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian83 077 zł112-0.5%62 314 zł69%-53 330 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka108 046 zł96-4.1%5165 zł77%-43 245 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka94 514 zł104-3.9%31 619 zł72%-51 097 zł0.485
RozwójProgramObniżka74 736 zł121+3.6%81 419 zł67%-56 705 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka101 122 zł100-4.4%19 722 zł75%-46 444 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian93 285 zł96-2.2%43 829 zł73%-46 243 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka78 475 zł109+1.5%77 486 zł68%-52 683 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian76 491 zł116-0.0%73 801 zł67%-58 156 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka70 756 zł133+5.6%85 598 zł64%-60 973 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian86 805 zł100-2.5%58 393 zł72%-49 320 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka82 359 zł96-0.7%73 481 zł71%-48 456 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian80 467 zł104-2.0%69 627 zł68%-53 891 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka72 488 zł112+1.0%91 016 zł67%-55 445 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka68 527 zł124+3.0%95 175 zł64%-59 692 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka98 258 zł92-5.8%27 678 zł74%-47 066 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka76 209 zł100-1.0%87 103 zł68%-51 443 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian97 095 zł83-4.4%40 080 zł76%-42 102 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka105 006 zł87-6.5%15 604 zł77%-42 214 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian84 202 zł92-3.9%65 697 zł71%-49 872 zł0.609
OgraniczenieBez zmianBez zmian90 677 zł87-4.6%54 369 zł73%-45 105 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka66 103 zł116+1.5%102 008 zł64%-60 210 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka111 868 zł83-6.3%1070 zł79%-39 090 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka86 161 zł83-3.0%69 841 zł73%-44 325 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka70 071 zł104-0.5%97 842 zł66%-55 953 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka80 072 zł87-3.2%83 301 zł71%-47 239 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka73 799 zł92-2.5%93 921 zł68%-51 943 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka102 152 zł79-7.9%23 550 zł77%-42 825 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian88 083 zł79-6.0%61 618 zł73%-45 646 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian94 467 zł74-6.8%50 740 zł76%-40 986 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka108 808 zł74-8.6%11 761 zł79%-38 081 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka77 671 zł79-4.6%90 062 zł70%-47 728 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka83 854 zł74-5.4%79 679 zł73%-43 130 zł0.740
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian91 882 zł66-8.2%57 981 zł75%-41 516 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka105 962 zł66-10.0%19 654 zł79%-38 681 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka81 461 zł66-6.8%86 433 zł73%-43 609 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 310 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.