Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat czarnkowsko-trzcianecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy82 852 mieszkańcówdochody własne 7758 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.43% do 0.13%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.45% do 23.54%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	72 722 zł	132	-1.6%	24 797 zł	81%	-35 385 zł	0.287
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	69 719 zł	137	-1.6%	27 065 zł	79%	-37 653 zł	0.313
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	75 645 zł	119	-3.6%	20 742 zł	82%	-31 329 zł	0.320
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	66 738 zł	150	+0.4%	31 187 zł	78%	-41 775 zł	0.330
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	72 606 zł	123	-3.8%	23 101 zł	81%	-33 652 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	78 955 zł	110	-4.6%	18 061 zł	84%	-28 648 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	78 476 zł	105	-5.7%	16 832 zł	85%	-27 392 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	77 532 zł	108	-6.2%	17 722 zł	84%	-28 283 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	59 484 zł	127	-2.4%	47 070 zł	77%	-40 101 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	62 526 zł	114	-4.4%	45 049 zł	79%	-36 000 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	56 616 zł	132	-2.4%	51 247 zł	76%	-42 306 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	65 697 zł	105	-5.3%	40 491 zł	81%	-33 388 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	59 621 zł	118	-4.6%	49 259 zł	78%	-38 261 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	53 516 zł	145	-0.4%	53 332 zł	73%	-46 473 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	65 475 zł	100	-6.5%	43 123 zł	81%	-32 018 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	64 529 zł	103	-6.9%	44 029 zł	81%	-32 911 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	52 349 zł	123	-2.9%	61 551 zł	75%	-42 852 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	55 462 zł	110	-4.8%	59 397 zł	77%	-38 717 zł	0.555
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	58 566 zł	101	-5.8%	54 966 zł	78%	-36 133 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 549 zł	128	-2.9%	65 599 zł	73%	-45 027 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	52 625 zł	114	-5.0%	63 479 zł	76%	-40 948 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 377 zł	141	-0.9%	67 817 zł	70%	-49 228 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.08 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.