HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat czarnkowsko-trzcianecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy82 852 mieszkańcówdochody własne 7758 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.43% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.45% do 23.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 722 zł132-1.6%24 797 zł81%-35 385 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne69 719 zł137-1.6%27 065 zł79%-37 653 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne75 645 zł119-3.6%20 742 zł82%-31 329 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne66 738 zł150+0.4%31 187 zł78%-41 775 zł0.330
Bez zmianDoinwestowanieAktywne72 606 zł123-3.8%23 101 zł81%-33 652 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 955 zł110-4.6%18 061 zł84%-28 648 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne78 476 zł105-5.7%16 832 zł85%-27 392 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne77 532 zł108-6.2%17 722 zł84%-28 283 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 805 zł97-6.5%14 088 zł86%-24 676 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 484 zł127-2.4%47 070 zł77%-40 101 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian62 526 zł114-4.4%45 049 zł79%-36 000 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 616 zł132-2.4%51 247 zł76%-42 306 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 697 zł105-5.3%40 491 zł81%-33 388 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 322 zł90-8.0%11 545 zł87%-22 113 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 367 zł93-8.5%12 448 zł86%-23 018 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 621 zł118-4.6%49 259 zł78%-38 261 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 516 zł145-0.4%53 332 zł73%-46 473 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian65 475 zł100-6.5%43 123 zł81%-32 018 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 567 zł83-8.5%10 248 zł88%-20 818 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 529 zł103-6.9%44 029 zł81%-32 911 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 666 zł92-7.2%38 550 zł82%-29 370 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 349 zł123-2.9%61 551 zł75%-42 852 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja55 462 zł110-4.8%59 397 zł77%-38 717 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 566 zł101-5.8%54 966 zł78%-36 133 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 549 zł128-2.9%65 599 zł73%-45 027 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 625 zł114-5.0%63 479 zł76%-40 948 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 377 zł141-0.9%67 817 zł70%-49 228 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 305 zł85-8.8%37 980 zł83%-26 759 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 347 zł88-9.2%38 900 zł83%-27 666 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 080 zł75-10.3%6359 zł93%-16 937 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 483 zł96-6.9%57 338 zł79%-34 700 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 537 zł99-7.4%58 245 zł78%-35 593 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 607 zł88-7.7%52 892 zł81%-32 080 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 547 zł78-9.2%36 700 zł85%-25 466 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 313 zł68-10.8%5075 zł94%-15 654 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 317 zł81-9.2%52 192 zł81%-29 436 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 359 zł84-9.7%53 111 zł81%-30 343 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian75 046 zł70-11.1%32 936 zł86%-21 601 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 559 zł74-9.7%50 911 zł82%-28 143 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian76 277 zł63-11.5%31 668 zł87%-20 320 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 062 zł66-11.5%47 143 zł85%-24 274 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 975 zł53-13.0%0 zł97%-10 588 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 293 zł59-12.0%45 875 zł86%-22 993 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 923 zł48-13.7%26 903 zł94%-15 272 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja73 943 zł44-14.2%41 117 zł90%-17 940 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.08 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.