HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Budzyń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8300 mieszkańcówdochody własne 9793 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.65% do 0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-16.88% do 46.92%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka305 974 zł133+2.3%21 440 zł71%-90 831 zł0.178
●RozwójProgramPodwyżka310 690 zł121+0.2%16 357 zł72%-85 805 zł0.248
Szeroki programBez zmianPodwyżka296 625 zł124-0.3%59 200 zł71%-89 314 zł0.297
●Szeroki programProgramBez zmian271 989 zł133+4.3%141 935 zł68%-93 394 zł0.337
RozwójProgramBez zmian276 691 zł121+2.3%136 945 zł70%-88 326 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka315 147 zł109-1.7%11 539 zł72%-81 042 zł0.354
RozwójBez zmianPodwyżka301 314 zł112-2.2%54 223 zł72%-84 317 zł0.379
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka289 672 zł116-1.7%83 969 zł70%-90 048 zł0.386
Bez zmianProgramBez zmian281 135 zł109+0.2%132 218 zł71%-83 575 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian263 582 zł124+1.8%178 198 zł68%-91 860 zł0.421
RozwójBez zmianBez zmian268 258 zł112-0.3%173 236 zł70%-86 821 zł0.458
RozwójWstrzymaniePodwyżka294 372 zł104-3.7%78 980 zł72%-85 029 zł0.472
RozwójProgramObniżka251 441 zł121+3.8%228 060 zł68%-90 355 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka319 894 zł96-3.9%6377 zł74%-75 930 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka305 747 zł100-4.2%49 510 zł72%-79 583 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka246 749 zł133+5.9%233 037 zł68%-95 411 zł0.491
OgraniczenieProgramBez zmian285 865 zł96-1.9%127 524 zł72%-78 481 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian257 192 zł116+0.2%201 105 zł68%-92 599 zł0.495
Bez zmianProgramObniżka255 876 zł109+1.8%223 836 zł69%-85 564 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian272 677 zł100-2.2%168 748 zł71%-82 047 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian261 878 zł104-1.7%196 132 zł69%-87 548 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka239 045 zł124+3.3%266 941 zł67%-93 800 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka260 593 zł96-0.5%219 373 zł70%-80 416 zł0.565
RozwójBez zmianObniżka243 711 zł112+1.3%262 414 zł68%-88 773 zł0.568
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka298 815 zł92-5.6%74 256 zł72%-80 283 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka310 465 zł87-6.3%44 453 zł73%-74 503 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian290 480 zł83-4.2%123 154 zł72%-73 517 zł0.608
Bez zmianBez zmianObniżka248 121 zł100-0.8%258 213 zł69%-84 011 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka233 075 zł116+1.8%288 452 zł67%-94 486 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka324 525 zł83-6.1%1395 zł76%-70 948 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian266 308 zł92-3.7%191 651 zł70%-82 763 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian277 378 zł87-4.4%164 300 zł72%-76 958 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka237 751 zł104-0.3%283 923 zł68%-89 448 zł0.643
Głębokie cięcieProgramObniżka265 196 zł83-2.7%215 014 zł72%-75 418 zł0.653
OgraniczenieBez zmianObniżka252 809 zł87-2.9%253 777 zł70%-78 895 zł0.684
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka303 545 zł79-7.7%69 185 zł73%-75 189 zł0.695
Bez zmianWstrzymanieObniżka242 171 zł92-2.2%279 714 zł68%-84 673 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian271 021 zł79-5.8%187 191 zł72%-77 618 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka315 067 zł74-8.4%39 963 zł76%-69 553 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian281 964 zł74-6.6%159 956 zł72%-72 026 zł0.735
OgraniczenieWstrzymanieObniżka246 871 zł79-4.4%275 266 zł70%-79 543 zł0.774
Głębokie cięcieBez zmianObniżka257 383 zł74-5.1%249 444 zł72%-73 911 zł0.776
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka308 160 zł66-9.8%64 712 zł75%-70 225 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian275 619 zł66-8.0%182 836 zł72%-72 632 zł0.830
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka251 458 zł66-6.6%270 922 zł72%-74 545 zł0.869

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 371 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.05 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.