HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bojanowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8128 mieszkańcówdochody własne 7346 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.46% do 0.63%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.95% do 23.15%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka67 505 zł133-4.7%17 670 zł81%-35 187 zł0.257
●RozwójProgramPodwyżka71 632 zł121-6.6%13 211 zł83%-30 729 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka65 176 zł124-7.0%23 523 zł81%-34 905 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka75 515 zł109-8.4%9002 zł85%-26 520 zł0.366
RozwójProgramBez zmian58 756 zł121-4.7%37 380 zł79%-36 094 zł0.379
●Szeroki programProgramBez zmian54 640 zł133-2.7%41 707 zł77%-40 539 zł0.399
RozwójBez zmianPodwyżka69 284 zł112-8.9%19 116 zł83%-30 468 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian62 628 zł109-6.6%33 302 zł81%-31 898 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka62 613 zł116-8.4%28 509 zł80%-36 118 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian52 699 zł124-5.1%47 339 zł77%-40 075 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian56 796 zł112-7.0%43 034 zł79%-35 651 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka79 576 zł96-10.4%4544 zł88%-22 061 zł0.484
RozwójProgramObniżka49 240 zł121-3.2%55 725 zł76%-40 050 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian66 675 zł96-8.6%29 007 zł84%-27 456 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka73 148 zł100-10.7%14 957 zł85%-26 280 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka53 104 zł109-5.1%51 656 zł78%-35 865 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka66 729 zł104-10.3%24 092 zł82%-31 670 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian60 650 zł100-8.9%38 977 zł81%-31 477 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian50 371 zł116-6.6%51 935 zł76%-41 172 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka45 132 zł133-1.3%60 043 zł73%-44 486 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka57 141 zł96-7.2%47 372 zł81%-31 435 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian54 476 zł104-8.4%47 621 zł78%-36 738 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka47 568 zł112-5.6%60 847 zł76%-39 474 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka43 479 zł124-3.7%65 143 zł73%-43 888 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka51 414 zł100-7.5%56 798 zł78%-35 310 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka70 601 zł92-12.1%19 923 zł85%-27 472 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian70 633 zł83-10.7%24 990 zł86%-23 121 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 187 zł87-12.7%10 624 zł88%-21 846 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 675 zł87-10.9%34 706 zł84%-27 060 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian58 338 zł92-10.3%43 555 zł81%-32 554 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka41 326 zł116-5.1%69 420 zł71%-44 900 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka83 546 zł83-12.5%254 zł93%-17 710 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka61 090 zł83-9.3%43 497 zł83%-27 112 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka45 423 zł104-7.0%65 115 zł76%-40 476 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka55 429 zł87-9.5%52 597 zł81%-30 905 zł0.640
Bez zmianWstrzymanieObniżka49 277 zł92-8.9%61 058 zł77%-36 301 zł0.659
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka74 650 zł79-14.0%15 619 zł87%-23 025 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian62 374 zł79-12.2%39 273 zł83%-28 124 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian68 612 zł74-12.9%30 861 zł86%-22 748 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka53 302 zł79-10.9%56 787 zł80%-31 884 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka59 357 zł74-11.6%48 835 zł83%-26 605 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka81 137 zł74-14.7%6587 zł93%-17 518 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian66 320 zł66-14.3%35 348 zł85%-23 800 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka78 610 zł66-16.0%11 502 zł92%-18 685 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka57 239 zł66-12.9%53 004 zł83%-27 572 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 321 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.