Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat rawicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy58 338 mieszkańcówdochody własne 7826 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.95% do 0.22%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.22% do 22.71%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	77 705 zł	132	+1.2%	24 552 zł	86%	-24 099 zł	0.283
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	74 661 zł	137	+1.2%	26 909 zł	85%	-26 456 zł	0.309
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	80 586 zł	119	-0.8%	20 599 zł	89%	-20 146 zł	0.318
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	71 722 zł	150	+3.3%	30 929 zł	83%	-30 475 zł	0.325
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	77 506 zł	123	-1.0%	23 044 zł	87%	-22 555 zł	0.338
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	83 940 zł	110	-1.8%	17 830 zł	93%	-17 376 zł	0.343
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	83 376 zł	105	-2.9%	16 789 zł	94%	-16 308 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	82 432 zł	108	-3.4%	17 679 zł	93%	-17 200 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	64 021 zł	127	+0.4%	46 205 zł	82%	-29 785 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	67 025 zł	114	-1.6%	44 083 zł	85%	-25 778 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	61 116 zł	132	+0.4%	50 283 zł	81%	-32 070 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	70 235 zł	105	-2.5%	39 621 zł	86%	-23 086 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	58 054 zł	145	+2.4%	52 469 zł	79%	-36 143 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	64 083 zł	118	-1.8%	48 194 zł	83%	-28 116 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	69 937 zł	100	-3.7%	42 056 zł	86%	-21 887 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	68 992 zł	103	-4.2%	42 962 zł	86%	-22 781 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	56 656 zł	123	-0.1%	60 110 zł	80%	-33 036 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	59 733 zł	110	-2.1%	57 859 zł	82%	-28 990 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	62 874 zł	101	-3.0%	53 521 zł	84%	-26 331 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 820 zł	128	-0.1%	64 063 zł	78%	-35 287 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 861 zł	114	-2.3%	61 848 zł	81%	-31 295 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 685 zł	141	+1.9%	66 378 zł	77%	-39 399 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 41% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.