HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat rawicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy58 338 mieszkańcówdochody własne 7826 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.95% do 0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.22% do 22.71%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne77 705 zł132+1.2%24 552 zł86%-24 099 zł0.283
●RozwójDoinwestowanieAktywne74 661 zł137+1.2%26 909 zł85%-26 456 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne80 586 zł119-0.8%20 599 zł89%-20 146 zł0.318
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne71 722 zł150+3.3%30 929 zł83%-30 475 zł0.325
Bez zmianDoinwestowanieAktywne77 506 zł123-1.0%23 044 zł87%-22 555 zł0.338
●Szeroki programOgraniczenieAktywne83 940 zł110-1.8%17 830 zł93%-17 376 zł0.343
Bez zmianBez zmianAktywne83 376 zł105-2.9%16 789 zł94%-16 308 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne82 432 zł108-3.4%17 679 zł93%-17 200 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne86 747 zł97-3.7%13 960 zł96%-13 507 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian64 021 zł127+0.4%46 205 zł82%-29 785 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian67 025 zł114-1.6%44 083 zł85%-25 778 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian61 116 zł132+0.4%50 283 zł81%-32 070 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian70 235 zł105-2.5%39 621 zł86%-23 086 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne88 222 zł90-5.3%11 515 zł97%-11 044 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne87 267 zł93-5.8%12 419 zł96%-11 949 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian58 054 zł145+2.4%52 469 zł79%-36 143 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian64 083 zł118-1.8%48 194 zł83%-28 116 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian69 937 zł100-3.7%42 056 zł86%-21 887 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne89 467 zł83-5.8%10 219 zł97%-9749 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian68 992 zł103-4.2%42 962 zł86%-22 781 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian73 166 zł92-4.5%37 580 zł89%-19 162 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja56 656 zł123-0.1%60 110 zł80%-33 036 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja59 733 zł110-2.1%57 859 zł82%-28 990 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja62 874 zł101-3.0%53 521 zł84%-26 331 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja53 820 zł128-0.1%64 063 zł78%-35 287 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja56 861 zł114-2.3%61 848 zł81%-31 295 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja50 685 zł141+1.9%66 378 zł77%-39 399 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 767 zł85-6.1%36 911 zł92%-16 642 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian73 809 zł88-6.6%37 830 zł91%-17 549 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne92 980 zł75-7.7%6344 zł99%-5881 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja62 719 zł96-4.2%55 705 zł85%-25 061 zł0.598
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja61 773 zł99-4.7%56 610 zł84%-25 955 zł0.608
RozwójOgraniczenieRezygnacja65 879 zł88-5.0%51 351 zł86%-22 369 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian76 009 zł78-6.6%35 630 zł93%-15 349 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne94 213 zł68-8.2%5061 zł99%-4599 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja67 552 zł81-6.6%50 556 zł87%-19 811 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja66 595 zł84-7.0%51 474 zł86%-20 719 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian79 508 zł70-8.4%31 865 zł96%-11 498 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja68 795 zł74-7.0%49 274 zł89%-18 519 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian80 739 zł63-8.9%30 596 zł97%-10 218 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja72 297 zł66-8.9%45 505 zł93%-14 663 zł0.730
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne98 874 zł53-10.5%0 zł100%453 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja73 529 zł59-9.4%44 236 zł95%-13 383 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian85 384 zł48-11.2%25 818 zł99%-5184 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja78 177 zł44-11.6%39 458 zł97%-8344 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.30 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 41% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.