Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat międzychodzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy35 485 mieszkańcówdochody własne 8285 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.24% do 0.26%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.19% do 23.86%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	81 758 zł	132	-0.0%	25 562 zł	82%	-35 423 zł	0.280
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	78 595 zł	137	-0.0%	27 922 zł	81%	-37 783 zł	0.306
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	84 679 zł	119	-2.0%	21 417 zł	83%	-31 279 zł	0.316
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	75 612 zł	150	+2.0%	32 137 zł	79%	-41 998 zł	0.321
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	81 479 zł	123	-2.2%	23 874 zł	82%	-33 696 zł	0.336
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	88 194 zł	110	-3.0%	18 593 zł	85%	-28 454 zł	0.341
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	87 503 zł	105	-4.2%	17 428 zł	85%	-27 259 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	86 582 zł	108	-4.6%	18 292 zł	85%	-28 124 zł	0.397
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	67 248 zł	127	-0.8%	49 934 zł	79%	-40 663 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	70 299 zł	114	-2.8%	47 999 zł	80%	-36 469 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	64 232 zł	132	-0.8%	54 372 zł	77%	-42 954 zł	0.475
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	73 664 zł	105	-3.8%	43 128 zł	81%	-33 718 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	61 120 zł	145	+1.2%	56 375 zł	75%	-47 218 zł	0.489
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	67 245 zł	118	-3.0%	52 472 zł	79%	-38 818 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	73 253 zł	100	-4.9%	46 164 zł	82%	-32 400 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	72 329 zł	103	-5.4%	47 046 zł	81%	-33 268 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	59 422 zł	123	-1.3%	65 755 zł	76%	-43 716 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	62 551 zł	110	-3.3%	63 676 zł	78%	-39 486 zł	0.558
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	65 843 zł	101	-4.3%	58 944 zł	79%	-36 766 zł	0.564
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 480 zł	128	-1.3%	70 054 zł	75%	-45 975 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 290 zł	141	+0.7%	72 201 zł	72%	-50 277 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	59 570 zł	114	-3.5%	68 011 zł	77%	-41 803 zł	0.583

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.