HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat międzychodzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy35 485 mieszkańcówdochody własne 8285 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.24% do 0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.19% do 23.86%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne81 758 zł132-0.0%25 562 zł82%-35 423 zł0.280
●RozwójDoinwestowanieAktywne78 595 zł137-0.0%27 922 zł81%-37 783 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne84 679 zł119-2.0%21 417 zł83%-31 279 zł0.316
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne75 612 zł150+2.0%32 137 zł79%-41 998 zł0.321
Bez zmianDoinwestowanieAktywne81 479 zł123-2.2%23 874 zł82%-33 696 zł0.336
●Szeroki programOgraniczenieAktywne88 194 zł110-3.0%18 593 zł85%-28 454 zł0.341
Bez zmianBez zmianAktywne87 503 zł105-4.2%17 428 zł85%-27 259 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne86 582 zł108-4.6%18 292 zł85%-28 124 zł0.397
●RozwójOgraniczenieAktywne91 038 zł97-4.9%14 538 zł87%-24 399 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian67 248 zł127-0.8%49 934 zł79%-40 663 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian70 299 zł114-2.8%47 999 zł80%-36 469 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian64 232 zł132-0.8%54 372 zł77%-42 954 zł0.475
Szeroki programOgraniczenieBez zmian73 664 zł105-3.8%43 128 zł81%-33 718 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne92 522 zł90-6.5%11 943 zł89%-21 784 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian61 120 zł145+1.2%56 375 zł75%-47 218 zł0.489
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne91 588 zł93-7.0%12 821 zł88%-22 664 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian67 245 zł118-3.0%52 472 zł79%-38 818 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian73 253 zł100-4.9%46 164 zł82%-32 400 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne93 788 zł83-7.0%10 621 zł90%-20 464 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian72 329 zł103-5.4%47 046 zł81%-33 268 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian76 637 zł92-5.7%41 279 zł83%-29 613 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja59 422 zł123-1.3%65 755 zł76%-43 716 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja62 551 zł110-3.3%63 676 zł78%-39 486 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja65 843 zł101-4.3%58 944 zł79%-36 766 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja56 480 zł128-1.3%70 054 zł75%-45 975 zł0.569
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja53 290 zł141+0.7%72 201 zł72%-50 277 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja59 570 zł114-3.5%68 011 zł77%-41 803 zł0.583
OgraniczenieBez zmianBez zmian78 254 zł85-7.3%40 831 zł85%-26 946 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian77 317 zł88-7.8%41 726 zł84%-27 828 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne97 447 zł75-8.9%6567 zł95%-16 418 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja65 582 zł96-5.4%61 698 zł80%-35 380 zł0.600
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja64 659 zł99-5.9%62 579 zł79%-36 248 zł0.610
RozwójOgraniczenieRezygnacja68 894 zł88-6.2%56 951 zł81%-32 624 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian79 517 zł78-7.8%39 526 zł85%-25 628 zł0.613
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne98 701 zł68-9.3%5259 zł95%-15 111 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja70 587 zł81-7.8%56 360 zł82%-29 921 zł0.656
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja69 651 zł84-8.2%57 255 zł82%-30 803 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian83 160 zł70-9.6%35 602 zł88%-21 599 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja71 851 zł74-8.2%55 055 zł83%-28 603 zł0.681
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian84 412 zł63-10.1%34 310 zł89%-20 295 zł0.704
LikwidacjaBez zmianRezygnacja75 498 zł66-10.1%51 126 zł85%-24 569 zł0.732
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne103 523 zł53-11.6%0 zł97%-9861 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja76 750 zł59-10.5%49 834 zł86%-23 264 zł0.762
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian89 217 zł48-12.3%29 380 zł95%-15 065 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja81 559 zł44-12.7%44 913 zł91%-18 029 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.