Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat leszczyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy60 562 mieszkańcówdochody własne 7624 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności0.67% do 1.58%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.03% do 20.84%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	69 700 zł	132	+17.4%	23 615 zł	90%	-17 499 zł	0.290
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	66 823 zł	137	+17.4%	25 908 zł	87%	-19 792 zł	0.316
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	72 580 zł	119	+15.1%	19 802 zł	95%	-13 687 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	63 888 zł	150	+19.7%	29 783 zł	85%	-23 668 zł	0.335
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	69 675 zł	123	+14.9%	22 171 zł	91%	-16 023 zł	0.342
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	75 726 zł	110	+13.9%	17 145 zł	96%	-11 030 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	75 379 zł	105	+12.6%	16 118 zł	96%	-9977 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	74 415 zł	108	+12.0%	17 033 zł	96%	-10 893 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	57 275 zł	127	+16.4%	42 553 zł	85%	-23 103 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	60 267 zł	114	+14.2%	40 258 zł	87%	-19 238 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	54 526 zł	132	+16.4%	46 272 zł	83%	-25 326 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	63 281 zł	105	+13.1%	36 199 zł	90%	-16 656 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	57 489 zł	118	+13.9%	44 005 zł	86%	-21 504 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	51 478 zł	145	+18.8%	48 627 zł	81%	-29 255 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	63 178 zł	100	+11.7%	38 050 zł	91%	-15 475 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	62 212 zł	103	+11.2%	38 978 zł	90%	-16 394 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	50 605 zł	123	+15.9%	54 604 zł	82%	-26 267 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	53 665 zł	110	+13.6%	52 197 zł	85%	-22 364 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	56 615 zł	101	+12.5%	48 246 zł	86%	-19 815 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 920 zł	128	+15.9%	58 214 zł	81%	-28 456 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 951 zł	114	+13.4%	55 836 zł	83%	-24 596 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 805 zł	141	+18.2%	60 683 zł	78%	-32 422 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 273 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.86 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 30% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.