HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat leszczyński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy60 562 mieszkańcówdochody własne 7624 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.67% do 1.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.03% do 20.84%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 700 zł132+17.4%23 615 zł90%-17 499 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne66 823 zł137+17.4%25 908 zł87%-19 792 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne72 580 zł119+15.1%19 802 zł95%-13 687 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne63 888 zł150+19.7%29 783 zł85%-23 668 zł0.335
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 675 zł123+14.9%22 171 zł91%-16 023 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne75 726 zł110+13.9%17 145 zł96%-11 030 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne75 379 zł105+12.6%16 118 zł96%-9977 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne74 415 zł108+12.0%17 033 zł96%-10 893 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne78 536 zł97+11.7%13 412 zł98%-7297 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian57 275 zł127+16.4%42 553 zł85%-23 103 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian60 267 zł114+14.2%40 258 zł87%-19 238 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 526 zł132+16.4%46 272 zł83%-25 326 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 281 zł105+13.1%36 199 zł90%-16 656 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne80 043 zł90+9.9%11 066 zł99%-4934 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne79 068 zł93+9.3%11 994 zł99%-5863 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 489 zł118+13.9%44 005 zł86%-21 504 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian51 478 zł145+18.8%48 627 zł81%-29 255 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian63 178 zł100+11.7%38 050 zł91%-15 475 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne81 268 zł83+9.3%9794 zł99%-3663 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian62 212 zł103+11.2%38 978 zł90%-16 394 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian66 204 zł92+10.8%33 982 zł95%-12 869 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 605 zł123+15.9%54 604 zł82%-26 267 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja53 665 zł110+13.6%52 197 zł85%-22 364 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 615 zł101+12.5%48 246 zł86%-19 815 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 920 zł128+15.9%58 214 zł81%-28 456 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 951 zł114+13.4%55 836 zł83%-24 596 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 805 zł141+18.2%60 683 zł78%-32 422 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 826 zł85+9.0%33 106 zł96%-10 450 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian66 849 zł88+8.4%34 047 zł95%-11 382 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 643 zł96+11.2%49 877 zł87%-18 564 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne84 624 zł75+7.2%6110 zł100%-39 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 677 zł99+10.6%50 805 zł86%-19 482 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 606 zł88+10.3%45 916 zł89%-15 991 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian69 049 zł78+8.4%31 847 zł96%-9182 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 838 zł68+6.6%4851 zł100%1214 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 295 zł81+8.4%44 929 zł93%-13 535 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 318 zł84+7.9%45 870 zł92%-14 466 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian72 391 zł70+6.3%28 256 zł99%-5521 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja62 518 zł74+7.9%43 670 zł95%-12 266 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 603 zł63+5.8%27 008 zł99%-4264 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja65 863 zł66+5.8%40 075 zł97%-8601 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne90 326 zł53+4.0%0 zł100%6000 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 075 zł59+5.3%38 827 zł98%-7344 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian78 076 zł48+3.2%22 402 zł100%561 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja71 552 zł44+2.7%34 219 zł99%-2515 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 273 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.86 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 30% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.