Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kościański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy76 875 mieszkańcówdochody własne 7407 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.95% do 0.34%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.68% do 23.23%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	67 548 zł	132	+1.8%	24 059 zł	80%	-33 464 zł	0.292
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	64 666 zł	137	+1.8%	26 250 zł	79%	-35 655 zł	0.318
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	70 452 zł	119	-0.2%	20 097 zł	82%	-29 502 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	61 707 zł	150	+3.9%	30 275 zł	78%	-39 680 zł	0.337
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	67 536 zł	123	-0.4%	22 372 zł	81%	-31 743 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	73 604 zł	110	-1.2%	17 537 zł	83%	-26 943 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	73 270 zł	105	-2.4%	16 271 zł	85%	-25 650 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	72 307 zł	108	-2.8%	17 184 zł	83%	-26 564 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	55 198 zł	127	+1.0%	44 914 zł	77%	-37 826 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	58 213 zł	114	-1.0%	42 851 zł	79%	-33 821 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	52 442 zł	132	+1.0%	48 896 zł	76%	-39 957 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	61 235 zł	105	-2.0%	38 528 zł	80%	-31 326 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	55 424 zł	118	-1.2%	46 864 zł	78%	-36 003 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	49 372 zł	145	+3.1%	51 019 zł	73%	-44 024 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	61 143 zł	100	-3.1%	40 877 zł	81%	-29 927 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	60 177 zł	103	-3.6%	41 805 zł	80%	-30 843 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	48 553 zł	123	+0.5%	58 439 zł	75%	-40 359 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	51 636 zł	110	-1.5%	56 251 zł	77%	-36 322 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	54 594 zł	101	-2.5%	52 048 zł	78%	-33 854 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 862 zł	128	+0.5%	62 299 zł	73%	-42 462 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	48 910 zł	114	-1.7%	60 144 zł	75%	-38 477 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 724 zł	141	+2.5%	64 548 zł	70%	-46 561 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.