HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kościański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy76 875 mieszkańcówdochody własne 7407 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.95% do 0.34%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.68% do 23.23%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne67 548 zł132+1.8%24 059 zł80%-33 464 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne64 666 zł137+1.8%26 250 zł79%-35 655 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne70 452 zł119-0.2%20 097 zł82%-29 502 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne61 707 zł150+3.9%30 275 zł78%-39 680 zł0.337
Bez zmianDoinwestowanieAktywne67 536 zł123-0.4%22 372 zł81%-31 743 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 604 zł110-1.2%17 537 zł83%-26 943 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne73 270 zł105-2.4%16 271 zł85%-25 650 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne72 307 zł108-2.8%17 184 zł83%-26 564 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne76 438 zł97-3.1%13 655 zł86%-23 060 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian55 198 zł127+1.0%44 914 zł77%-37 826 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian58 213 zł114-1.0%42 851 zł79%-33 821 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian52 442 zł132+1.0%48 896 zł76%-39 957 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian61 235 zł105-2.0%38 528 zł80%-31 326 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 964 zł90-4.8%11 169 zł87%-20 557 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 990 zł93-5.3%12 094 zł86%-21 483 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian55 424 zł118-1.2%46 864 zł78%-36 003 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian49 372 zł145+3.1%51 019 zł73%-44 024 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian61 143 zł100-3.1%40 877 zł81%-29 927 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne79 190 zł83-5.3%9894 zł88%-19 283 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian60 177 zł103-3.6%41 805 zł80%-30 843 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian64 181 zł92-3.9%36 542 zł82%-27 401 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 553 zł123+0.5%58 439 zł75%-40 359 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja51 636 zł110-1.5%56 251 zł77%-36 322 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja54 594 zł101-2.5%52 048 zł78%-33 854 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja45 862 zł128+0.5%62 299 zł73%-42 462 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja48 910 zł114-1.7%60 144 zł75%-38 477 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja42 724 zł141+2.5%64 548 zł70%-46 561 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 821 zł85-5.5%35 901 zł83%-24 852 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian64 845 zł88-6.0%36 841 zł83%-25 781 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja54 632 zł96-3.6%54 153 zł79%-32 396 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne82 576 zł75-7.1%6163 zł93%-15 559 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja53 667 zł99-4.1%55 080 zł78%-33 312 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja57 609 zł88-4.4%49 937 zł80%-29 896 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian67 045 zł78-6.0%34 641 zł85%-23 581 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne83 791 zł68-7.6%4901 zł95%-14 298 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja59 315 zł81-6.0%49 173 zł81%-27 316 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja58 339 zł84-6.5%50 112 zł81%-28 245 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian70 417 zł70-7.9%31 018 zł86%-19 873 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja60 539 zł74-6.5%47 912 zł82%-26 045 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian71 630 zł63-8.4%29 770 zł88%-18 613 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja63 914 zł66-8.4%44 286 zł85%-22 333 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne88 310 zł53-9.9%0 zł97%-9405 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja65 127 zł59-8.8%43 037 zł86%-21 073 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian76 134 zł48-10.6%25 151 zł94%-13 738 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja69 636 zł44-11.1%38 425 zł90%-16 193 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.