Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Konin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy66 103 mieszkańcówdochody własne 12 361 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.21% do 0.18%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.25% do 22.67%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	101 848 zł	132	-9.8%	33 595 zł	78%	-67 961 zł	0.268
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	97 737 zł	137	-9.8%	36 684 zł	77%	-71 001 zł	0.292
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	94 213 zł	150	-7.9%	42 021 zł	76%	-76 368 zł	0.302
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	105 278 zł	119	-11.6%	28 367 zł	79%	-62 703 zł	0.310
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	101 102 zł	123	-11.8%	31 561 zł	78%	-65 846 zł	0.328
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	110 141 zł	110	-12.5%	24 350 zł	80%	-58 718 zł	0.336
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	108 553 zł	105	-13.5%	23 347 zł	81%	-57 651 zł	0.387
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	107 832 zł	108	-14.0%	23 968 zł	80%	-58 274 zł	0.392
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	81 161 zł	127	-10.5%	67 670 zł	75%	-75 714 zł	0.447
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	84 771 zł	114	-12.3%	65 345 zł	76%	-70 389 zł	0.470
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	77 256 zł	132	-10.5%	73 547 zł	73%	-78 658 zł	0.472
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	89 422 zł	105	-13.2%	58 549 zł	77%	-66 508 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	73 552 zł	145	-8.7%	75 979 zł	70%	-84 092 zł	0.482
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	80 799 zł	118	-12.5%	71 300 zł	75%	-73 436 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	88 225 zł	100	-14.2%	63 336 zł	77%	-65 270 zł	0.522
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	87 501 zł	103	-14.7%	63 998 zł	77%	-65 897 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	69 847 zł	123	-11.0%	89 769 zł	70%	-80 413 zł	0.548
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	73 567 zł	110	-12.7%	87 492 zł	73%	-75 034 zł	0.566
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	78 116 zł	101	-13.6%	80 926 zł	75%	-71 197 zł	0.570
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	66 045 zł	128	-11.0%	95 464 zł	69%	-83 312 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	62 232 zł	141	-9.1%	98 004 zł	67%	-88 799 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	69 696 zł	114	-12.9%	93 251 zł	70%	-78 038 zł	0.590

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 362 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.25 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.