Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wrzesiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy78 199 mieszkańcówdochody własne 7116 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.14% do 0.5%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.63% do 18.54%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	45 512 zł	132	+6.9%	23 260 zł	81%	-26 623 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	48 550 zł	119	+4.8%	19 431 zł	83%	-22 811 zł	0.335
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	42 892 zł	137	+6.9%	25 419 zł	79%	-28 771 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	51 408 zł	110	+3.8%	16 946 zł	85%	-20 363 zł	0.356
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	45 898 zł	123	+4.6%	21 665 zł	82%	-24 986 zł	0.357
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	39 801 zł	150	+9.1%	29 307 zł	77%	-32 659 zł	0.365
●	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	51 507 zł	105	+2.5%	15 727 zł	86%	-19 098 zł	0.399
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	50 527 zł	108	+2.0%	16 661 zł	86%	-20 038 zł	0.408
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	35 517 zł	127	+6.1%	38 446 zł	76%	-31 076 zł	0.456
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	38 648 zł	114	+4.0%	35 843 zł	79%	-27 203 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	41 395 zł	105	+3.0%	32 234 zł	81%	-24 783 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	33 003 zł	132	+6.1%	41 750 zł	74%	-33 175 zł	0.482
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	36 101 zł	118	+3.8%	39 178 zł	77%	-29 347 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	29 821 zł	145	+8.2%	44 411 zł	72%	-37 106 zł	0.504
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	41 696 zł	100	+1.7%	33 327 zł	82%	-23 432 zł	0.512
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	40 714 zł	103	+1.2%	34 273 zł	81%	-24 369 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	30 132 zł	123	+5.6%	48 156 zł	73%	-33 629 zł	0.536
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	33 319 zł	110	+3.5%	45 459 zł	76%	-29 724 zł	0.545
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	36 013 zł	101	+2.4%	41 940 zł	78%	-27 331 zł	0.552
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	27 671 zł	128	+5.6%	51 370 zł	71%	-35 699 zł	0.561
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 825 zł	114	+3.3%	48 706 zł	74%	-31 840 zł	0.569
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	24 432 zł	141	+7.7%	54 124 zł	67%	-39 663 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 271 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.