HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wrzesiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy78 199 mieszkańcówdochody własne 7116 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.14% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.63% do 18.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne45 512 zł132+6.9%23 260 zł81%-26 623 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne48 550 zł119+4.8%19 431 zł83%-22 811 zł0.335
●RozwójDoinwestowanieAktywne42 892 zł137+6.9%25 419 zł79%-28 771 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne51 408 zł110+3.8%16 946 zł85%-20 363 zł0.356
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne45 898 zł123+4.6%21 665 zł82%-24 986 zł0.357
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne39 801 zł150+9.1%29 307 zł77%-32 659 zł0.365
●Bez zmianBez zmianAktywne51 507 zł105+2.5%15 727 zł86%-19 098 zł0.399
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne50 527 zł108+2.0%16 661 zł86%-20 038 zł0.408
●RozwójOgraniczenieAktywne54 380 zł97+1.7%13 192 zł88%-16 625 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian35 517 zł127+6.1%38 446 zł76%-31 076 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian38 648 zł114+4.0%35 843 zł79%-27 203 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian41 395 zł105+3.0%32 234 zł81%-24 783 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian33 003 zł132+6.1%41 750 zł74%-33 175 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne56 064 zł90+0.0%10 805 zł91%-14 230 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian36 101 zł118+3.8%39 178 zł77%-29 347 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne55 073 zł93-0.5%11 751 zł89%-15 182 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian29 821 zł145+8.2%44 411 zł72%-37 106 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian41 696 zł100+1.7%33 327 zł82%-23 432 zł0.512
●Bez zmianOgraniczenieAktywne57 273 zł83-0.5%9551 zł93%-12 982 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian40 714 zł103+1.2%34 273 zł81%-24 369 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian44 459 zł92+0.9%29 704 zł84%-20 985 zł0.529
Szeroki programBez zmianRezygnacja30 132 zł123+5.6%48 156 zł73%-33 629 zł0.536
RozwójBez zmianRezygnacja33 319 zł110+3.5%45 459 zł76%-29 724 zł0.545
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja36 013 zł101+2.4%41 940 zł78%-27 331 zł0.552
RozwójDoinwestowanieRezygnacja27 671 zł128+5.6%51 370 zł71%-35 699 zł0.561
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja30 825 zł114+3.3%48 706 zł74%-31 840 zł0.569
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 237 zł85-0.8%28 500 zł86%-18 535 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja24 432 zł141+7.7%54 124 zł67%-39 663 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja36 423 zł96+1.2%42 851 zł79%-25 921 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian45 245 zł88-1.3%29 458 zł85%-19 485 zł0.586
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja35 441 zł99+0.7%43 796 zł78%-26 858 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne60 541 zł75-2.5%5974 zł96%-9453 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja39 134 zł88+0.4%39 316 zł81%-23 501 zł0.596
Bez zmianOgraniczenieBez zmian47 445 zł78-1.3%27 258 zł86%-17 285 zł0.605
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne61 740 zł68-2.9%4732 zł97%-8216 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja40 968 zł81-1.3%38 020 zł83%-21 020 zł0.639
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja39 976 zł84-1.8%38 977 zł82%-21 969 zł0.648
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja42 176 zł74-1.8%36 777 zł84%-19 769 zł0.664
LikwidacjaBez zmianBez zmian50 700 zł70-3.2%23 762 zł90%-13 729 zł0.665
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian51 897 zł63-3.7%22 531 zł92%-12 490 zł0.697
LikwidacjaBez zmianRezygnacja45 434 zł66-3.7%33 278 zł86%-16 210 zł0.717
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja46 631 zł59-4.2%32 047 zł89%-14 970 zł0.747
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne66 130 zł53-5.3%0 zł99%-3536 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian56 273 zł48-6.1%18 017 zł97%-7818 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja51 011 zł44-6.6%27 524 zł94%-10 258 zł0.843

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 271 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.