HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brudzew

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5847 mieszkańcówdochody własne 10 118 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.87% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.6% do 32.04%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka133 933 zł133+2.4%21 499 zł70%-80 445 zł0.221
●RozwójProgramPodwyżka138 731 zł121+0.4%16 307 zł71%-75 253 zł0.267
Szeroki programBez zmianPodwyżka129 173 zł124-0.1%37 191 zł69%-79 420 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka143 270 zł109-1.6%11 383 zł72%-70 329 zł0.360
RozwójProgramBez zmian118 083 zł121+2.4%71 750 zł68%-79 243 zł0.364
●Szeroki programProgramBez zmian113 299 zł133+4.4%76 829 zł66%-84 418 zł0.372
RozwójBez zmianPodwyżka133 945 zł112-2.1%32 126 zł71%-74 258 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian122 608 zł109+0.4%66 936 zł70%-74 335 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka124 880 zł116-1.6%48 825 zł68%-80 522 zł0.410
Szeroki programBez zmianBez zmian109 146 zł124+1.9%92 277 zł66%-83 249 zł0.440
RozwójBez zmianBez zmian113 904 zł112-0.1%87 227 zł68%-78 103 zł0.463
RozwójProgramObniżka102 801 zł121+3.9%113 823 zł65%-82 188 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka148 114 zł96-3.8%6071 zł75%-65 017 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka129 662 zł104-3.6%43 747 zł70%-75 348 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka138 458 zł100-4.1%27 325 zł72%-69 363 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian127 435 zł96-1.8%61 761 zł71%-69 044 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka107 316 zł109+1.9%109 020 zł67%-77 292 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka98 027 zł133+6.0%118 891 zł63%-87 351 zł0.509
Szeroki programWstrzymanieBez zmian105 218 zł116+0.4%102 980 zł65%-84 255 zł0.510
Bez zmianBez zmianBez zmian118 403 zł100-2.1%82 442 zł69%-73 225 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka112 130 zł96-0.3%104 031 zł68%-72 016 zł0.547
RozwójWstrzymanieBez zmian109 987 zł104-1.6%97 918 zł67%-79 097 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka94 325 zł124+3.4%133 171 zł63%-86 076 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka99 072 zł112+1.4%128 132 zł65%-80 943 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka134 186 zł92-5.5%38 935 zł72%-70 440 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka103 561 zł100-0.6%123 358 zł67%-76 076 zł0.592
Głębokie cięcieProgramBez zmian132 143 zł83-4.1%57 150 zł72%-63 892 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka143 272 zł87-6.2%22 165 zł74%-64 085 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian123 199 zł87-4.3%77 416 zł71%-67 968 zł0.613
Bez zmianWstrzymanieBez zmian114 496 zł92-3.6%93 121 zł68%-74 206 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka90 669 zł116+1.9%143 179 zł62%-87 012 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka152 839 zł83-6.0%983 zł77%-59 846 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka95 427 zł104-0.1%138 129 zł64%-81 866 zł0.631
Głębokie cięcieProgramObniżka116 825 zł83-2.6%99 582 zł71%-66 879 zł0.631
OgraniczenieBez zmianObniżka108 345 zł87-2.8%118 664 zł68%-70 834 zł0.658
Bez zmianWstrzymanieObniżka99 926 zł92-2.1%133 343 zł66%-76 987 zł0.675
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka139 013 zł79-7.6%33 760 zł73%-65 146 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian119 306 zł79-5.7%88 005 zł71%-68 934 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian127 878 zł74-6.4%72 982 zł72%-62 848 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka147 967 zł74-8.3%17 403 zł77%-58 946 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka104 723 zł79-4.3%128 558 zł68%-71 731 zł0.748
Głębokie cięcieBez zmianObniżka113 011 zł74-5.0%114 241 zł71%-65 730 zł0.748
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian123 997 zł66-7.8%83 560 zł72%-63 800 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka143 721 zł66-9.7%28 913 zł75%-59 992 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka109 401 zł66-6.4%124 124 zł70%-66 611 zł0.840

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 378 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.