Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat turecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy80 513 mieszkańcówdochody własne 8305 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.39% do 0.36%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.78% do 16.03%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	59 305 zł	132	-0.3%	25 098 zł	99%	-5099 zł	0.297
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	56 330 zł	137	-0.3%	27 752 zł	99%	-7741 zł	0.323
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	62 422 zł	119	-2.3%	21 222 zł	100%	-1218 zł	0.326
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	53 150 zł	150	+1.7%	31 692 zł	97%	-11 693 zł	0.343
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	59 408 zł	123	-2.5%	23 955 zł	99%	-3917 zł	0.347
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	65 753 zł	110	-3.3%	18 106 zł	100%	1893 zł	0.349
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	65 442 zł	105	-4.4%	17 490 zł	100%	2539 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	64 522 zł	108	-4.9%	18 352 zł	100%	1676 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	46 744 zł	127	-1.1%	41 003 zł	94%	-13 174 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	49 975 zł	114	-3.1%	37 968 zł	98%	-9219 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	53 170 zł	105	-4.0%	34 088 zł	99%	-6207 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	43 899 zł	132	-1.1%	44 430 zł	92%	-15 723 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	47 091 zł	118	-3.3%	41 443 zł	95%	-11 825 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	40 606 zł	145	+0.9%	47 535 zł	88%	-19 749 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	53 108 zł	100	-5.2%	35 046 zł	99%	-5388 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	52 185 zł	103	-5.7%	35 918 zł	99%	-6254 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	39 940 zł	123	-1.6%	50 752 zł	90%	-17 713 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	43 241 zł	110	-3.5%	47 621 zł	93%	-13 707 zł	0.552
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	46 371 zł	101	-4.5%	43 831 zł	97%	-10 739 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 161 zł	128	-1.6%	54 089 zł	87%	-20 216 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 422 zł	114	-3.7%	51 008 zł	91%	-16 268 zł	0.576
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 798 zł	141	+0.4%	57 289 zł	84%	-24 292 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.