HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat turecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy80 513 mieszkańcówdochody własne 8305 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.39% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.78% do 16.03%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 305 zł132-0.3%25 098 zł99%-5099 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 330 zł137-0.3%27 752 zł99%-7741 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne62 422 zł119-2.3%21 222 zł100%-1218 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 150 zł150+1.7%31 692 zł97%-11 693 zł0.343
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne59 408 zł123-2.5%23 955 zł99%-3917 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne65 753 zł110-3.3%18 106 zł100%1893 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne65 442 zł105-4.4%17 490 zł100%2539 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 522 zł108-4.9%18 352 zł100%1676 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne68 793 zł97-5.2%14 314 zł100%5684 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian46 744 zł127-1.1%41 003 zł94%-13 174 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian49 975 zł114-3.1%37 968 zł98%-9219 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 170 zł105-4.0%34 088 zł99%-6207 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian43 899 zł132-1.1%44 430 zł92%-15 723 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 470 zł90-6.8%11 985 zł100%8034 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 538 zł93-7.3%12 861 zł100%7157 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 091 zł118-3.3%41 443 zł95%-11 825 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian40 606 zł145+0.9%47 535 zł88%-19 749 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian53 108 zł100-5.2%35 046 zł99%-5388 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 738 zł83-7.3%10 661 zł100%9357 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 185 zł103-5.7%35 918 zł99%-6254 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 324 zł92-5.9%31 140 zł100%-2340 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja39 940 zł123-1.6%50 752 zł90%-17 713 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja43 241 zł110-3.5%47 621 zł93%-13 707 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja46 371 zł101-4.5%43 831 zł97%-10 739 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 161 zł128-1.6%54 089 zł87%-20 216 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 422 zł114-3.7%51 008 zł91%-16 268 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 119 zł85-7.5%29 646 zł100%87 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 798 zł141+0.4%57 289 zł84%-24 292 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 183 zł88-8.0%30 540 zł100%-793 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja46 443 zł96-5.7%44 639 zł97%-9826 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 404 zł75-9.1%6588 zł100%13 421 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja45 521 zł99-6.1%45 519 zł96%-10 691 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja49 595 zł88-6.4%40 848 zł99%-6822 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 383 zł78-8.0%28 340 zł100%1407 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 660 zł68-9.6%5278 zł100%14 730 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 458 zł81-8.0%39 291 zł99%-4346 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 523 zł84-8.5%40 185 zł99%-5226 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 035 zł70-9.8%24 408 zł100%5453 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja52 723 zł74-8.5%37 985 zł99%-3026 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 288 zł63-10.3%23 116 zł100%6760 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 378 zł66-10.3%34 049 zł100%1025 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 491 zł53-11.8%0 zł100%19 999 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 632 zł59-10.7%32 756 zł100%2332 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 102 zł48-12.5%18 115 zł100%12 009 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 450 zł44-13.0%27 733 zł100%7587 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.