Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat słupecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy56 994 mieszkańcówdochody własne 8339 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.18% do 0.19%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.46% do 19.49%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	78 124 zł	132	-0.1%	25 102 zł	99%	-5727 zł	0.282
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	74 980 zł	137	-0.1%	27 735 zł	98%	-8360 zł	0.308
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	81 081 zł	119	-2.1%	21 215 zł	100%	-1840 zł	0.318
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	71 960 zł	150	+1.9%	31 693 zł	96%	-12 318 zł	0.324
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	77 900 zł	123	-2.3%	23 942 zł	99%	-4529 zł	0.337
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	84 583 zł	110	-3.0%	18 112 zł	100%	1262 zł	0.342
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	83 942 zł	105	-4.2%	17 481 zł	100%	1924 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	83 023 zł	108	-4.7%	18 343 zł	100%	1061 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	63 853 zł	127	-0.9%	44 591 zł	95%	-13 728 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	66 939 zł	114	-2.9%	41 985 zł	98%	-9767 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	60 854 zł	132	-0.9%	48 415 zł	93%	-16 268 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	70 291 zł	105	-3.8%	37 713 zł	99%	-6763 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	57 707 zł	145	+1.1%	51 121 zł	89%	-20 299 zł	0.490
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	63 901 zł	118	-3.0%	45 860 zł	96%	-12 363 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	69 927 zł	100	-5.0%	39 532 zł	99%	-5929 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	69 006 zł	103	-5.5%	40 410 zł	99%	-6795 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	56 152 zł	123	-1.4%	56 789 zł	91%	-18 225 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	59 315 zł	110	-3.3%	54 115 zł	94%	-14 214 zł	0.558
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	62 594 zł	101	-4.3%	49 952 zł	96%	-11 254 zł	0.564
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	53 227 zł	128	-1.4%	60 513 zł	88%	-20 720 zł	0.568
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 001 zł	141	+0.6%	63 257 zł	85%	-24 802 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	56 350 zł	114	-3.5%	57 880 zł	92%	-16 766 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.