HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5637 mieszkańcówdochody własne 10 630 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.65% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.12% do 32.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka204 192 zł133-10.3%22 345 zł87%-47 210 zł0.199
●RozwójProgramPodwyżka209 234 zł121-12.1%16 754 zł89%-41 635 zł0.257
Szeroki programBez zmianPodwyżka197 121 zł124-12.6%40 448 zł86%-47 698 zł0.312
●Szeroki programProgramBez zmian176 804 zł133-8.5%83 509 zł83%-55 470 zł0.354
RozwójProgramBez zmian181 829 zł121-10.3%78 183 zł84%-49 917 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka214 012 zł109-13.9%11 438 zł91%-36 334 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka202 136 zł112-14.3%34 949 zł88%-42 154 zł0.386
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka191 332 zł116-13.9%53 151 zł85%-49 926 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian186 591 zł109-12.1%73 128 zł87%-44 637 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian170 532 zł124-10.8%100 713 zł82%-55 678 zł0.431
RozwójBez zmianBez zmian175 529 zł112-12.6%95 418 zł84%-50 155 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka196 359 zł104-15.6%47 746 zł87%-44 366 zł0.479
RozwójProgramObniżka161 538 zł121-8.9%124 429 zł82%-56 025 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka219 151 zł96-15.8%5637 zł94%-30 552 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka206 887 zł100-16.0%29 821 zł91%-36 883 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian191 709 zł96-14.0%67 656 zł89%-38 882 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka166 288 zł109-10.8%119 386 zł83%-50 760 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka156 525 zł133-7.1%129 741 zł80%-61 563 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian165 223 zł116-12.1%112 587 zł82%-57 726 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian180 264 zł100-14.3%90 393 zł86%-44 905 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian170 233 zł104-13.9%107 278 zł83%-52 187 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka150 847 zł124-9.4%145 664 zł80%-61 563 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka171 391 zł96-12.7%114 017 zł85%-45 025 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka155 832 zł112-11.2%140 383 zł82%-56 056 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka201 122 zł92-17.3%42 703 zł89%-39 078 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka160 555 zł100-13.0%135 370 zł83%-50 821 zł0.601
Głębokie cięcieProgramBez zmian196 695 zł83-16.0%62 706 zł91%-33 288 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka211 995 zł87-17.9%24 373 zł93%-31 136 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka145 895 zł116-10.8%156 775 zł79%-63 478 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka224 156 zł83-17.7%0 zł97%-24 933 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian174 980 zł92-15.6%102 239 zł85%-46 921 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian185 351 zł87-16.2%85 019 zł88%-39 185 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka150 893 zł104-12.6%151 480 zł81%-57 955 zł0.637
Głębokie cięcieProgramObniżka176 363 zł83-14.7%109 275 zł87%-39 450 zł0.641
OgraniczenieBez zmianObniżka165 627 zł87-14.9%130 290 zł85%-45 121 zł0.670
Bez zmianWstrzymanieObniżka155 628 zł92-14.3%146 455 zł82%-52 705 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka206 246 zł79-19.1%37 279 zł93%-33 311 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian180 083 zł79-17.5%96 786 zł87%-41 181 zł0.712
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian190 307 zł74-18.1%80 292 zł91%-33 625 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka216 970 zł74-19.8%19 307 zł97%-25 550 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka160 715 zł79-16.2%141 286 zł84%-46 985 zł0.760
Głębokie cięcieBez zmianObniżka170 568 zł74-16.9%125 577 zł87%-39 580 zł0.761
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka211 236 zł66-21.0%32 075 zł96%-27 706 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian185 053 zł66-19.4%92 037 zł89%-35 602 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka165 670 zł66-18.1%136 559 zł87%-41 425 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 399 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 10.02 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 40% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.