HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chodów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2762 mieszkańcówdochody własne 8749 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.43% do 0.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.7% do 30.14%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka108 684 zł133-11.5%20 285 zł73%-68 294 zł0.231
●RozwójProgramPodwyżka113 229 zł121-13.3%15 318 zł74%-63 327 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka104 784 zł124-13.7%31 886 zł73%-67 568 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka117 522 zł109-15.0%10 613 zł77%-58 621 zł0.362
RozwójProgramBez zmian95 498 zł121-11.5%58 109 zł71%-67 655 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian90 966 zł133-9.7%62 894 zł68%-72 604 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka109 307 zł112-15.5%26 982 zł74%-62 626 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian99 777 zł109-13.3%53 583 zł73%-62 966 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka101 089 zł116-15.0%40 808 zł72%-68 784 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian87 592 zł124-12.0%74 486 zł68%-71 721 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian92 101 zł112-13.7%69 727 zł71%-66 797 zł0.464
RozwójProgramObniżka82 379 zł121-10.2%90 744 zł67%-70 847 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka122 079 zł96-16.9%5550 zł79%-53 558 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka105 622 zł104-16.8%36 022 zł74%-63 829 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka113 578 zł100-17.2%22 460 zł77%-57 945 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian104 317 zł96-15.2%48 746 zł75%-57 925 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka86 648 zł109-12.0%86 229 zł70%-66 171 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka77 857 zł133-8.3%95 518 zł66%-75 784 zł0.513
Szeroki programWstrzymanieBez zmian84 216 zł116-13.3%82 810 zł67%-72 833 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian96 359 zł100-15.5%65 225 zł73%-62 133 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka91 175 zł96-13.9%81 470 zł72%-61 146 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian88 735 zł104-15.0%78 040 zł70%-67 896 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka79 373 zł112-12.4%101 446 zł67%-69 875 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka74 874 zł124-10.6%106 194 zł66%-74 786 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka109 904 zł92-18.4%31 494 zł76%-59 135 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka83 620 zł100-14.2%96 955 zł69%-65 223 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian108 747 zł83-17.2%44 344 zł78%-53 016 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka118 108 zł87-19.0%17 633 zł79%-52 911 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian100 872 zł87-17.3%60 458 zł75%-57 121 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian93 003 zł92-16.8%73 527 zł72%-63 219 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka71 734 zł116-12.0%113 972 zł64%-75 821 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka126 525 zł83-18.8%702 zł80%-48 629 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka95 593 zł83-15.9%77 250 zł74%-56 252 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka76 243 zł104-13.7%109 212 zł67%-70 897 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka88 121 zł87-16.1%92 433 zł72%-60 227 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka80 501 zł92-15.5%104 710 zł68%-66 233 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka114 448 zł79-20.2%26 652 zł78%-54 084 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian97 529 zł79-18.6%68 704 zł74%-58 191 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian105 277 zł74-19.3%56 249 zł78%-52 239 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka122 530 zł74-20.9%13 137 zł79%-48 009 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka85 014 zł79-17.3%100 107 zł72%-61 221 zł0.742
Głębokie cięcieBez zmianObniżka92 514 zł74-18.0%88 235 zł74%-55 361 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian101 946 zł66-20.5%64 457 zł77%-53 294 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka118 881 zł66-22.1%22 079 zł79%-49 166 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka89 419 zł66-19.3%95 897 zł73%-56 339 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 357 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 80% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.