HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Babiak

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7236 mieszkańcówdochody własne 9201 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.43% do 0.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.87% do 38.97%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka187 672 zł133-6.6%20 976 zł71%-83 015 zł0.201
●RozwójProgramPodwyżka192 299 zł121-8.5%15 944 zł72%-77 983 zł0.258
Szeroki programBez zmianPodwyżka181 549 zł124-9.0%42 816 zł71%-81 860 zł0.313
RozwójProgramBez zmian167 931 zł121-6.6%89 752 zł70%-81 250 zł0.356
●Szeroki programProgramBez zmian163 318 zł133-4.7%94 632 zł68%-86 265 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka196 670 zł109-10.3%11 175 zł73%-73 214 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka186 152 zł112-10.8%37 947 zł72%-76 855 zł0.386
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka176 519 zł116-10.3%58 177 zł70%-82 839 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian172 289 zł109-8.5%85 132 zł71%-76 497 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian157 894 zł124-7.1%116 099 zł68%-84 987 zł0.432
RozwójBez zmianBez zmian162 482 zł112-9.0%111 245 zł69%-79 999 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka181 132 zł104-12.1%53 296 zł72%-77 821 zł0.478
RozwójProgramObniżka149 868 zł121-5.2%145 788 zł67%-83 663 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka201 318 zł96-12.3%6041 zł75%-68 080 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka190 500 zł100-12.6%33 338 zł73%-72 112 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian176 920 zł96-10.5%80 219 zł72%-71 385 zł0.492
Bez zmianProgramObniżka154 216 zł109-7.1%141 179 zł68%-78 922 zł0.498
●Szeroki programProgramObniżka145 266 zł133-3.3%150 657 zł66%-88 666 zł0.501
Szeroki programWstrzymanieBez zmian153 284 zł116-8.5%130 264 zł67%-85 881 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian166 817 zł100-10.8%106 651 zł71%-75 272 zł0.524
RozwójWstrzymanieBez zmian157 883 zł104-10.3%125 399 zł68%-80 880 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka158 834 zł96-9.1%136 694 zł70%-73 826 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka140 361 zł124-5.7%170 617 zł65%-87 297 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka144 940 zł112-7.6%165 774 zł67%-82 321 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka185 491 zł92-13.9%48 676 zł72%-73 065 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka149 264 zł100-9.4%161 390 zł68%-77 607 zł0.600
Głębokie cięcieProgramBez zmian181 438 zł83-12.6%75 916 zł74%-66 406 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka195 120 zł87-14.5%28 403 zł75%-67 008 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka136 064 zł116-7.1%183 888 zł65%-88 129 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian162 228 zł92-12.1%120 794 zł70%-76 141 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka205 853 zł83-14.3%1128 zł77%-63 081 zł0.616
OgraniczenieBez zmianBez zmian171 420 zł87-12.7%102 060 zł72%-70 190 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka140 652 zł104-9.0%179 034 zł67%-83 141 zł0.636
Głębokie cięcieProgramObniżka163 340 zł83-11.2%132 402 zł72%-68 862 zł0.640
OgraniczenieBez zmianObniżka153 855 zł87-11.4%157 021 zł70%-72 540 zł0.669
Bez zmianWstrzymanieObniżka144 987 zł92-10.8%174 599 zł68%-78 414 zł0.684
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka190 125 zł79-15.8%43 726 zł74%-67 945 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian166 844 zł79-14.1%116 154 zł72%-71 043 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian175 912 zł74-14.8%97 782 zł74%-65 241 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka199 629 zł74-16.5%23 889 zł77%-62 039 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka149 590 zł79-12.7%170 218 zł70%-73 332 zł0.759
Głębokie cięcieBez zmianObniżka158 335 zł74-13.5%152 754 zł72%-67 606 zł0.760
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian171 348 zł66-16.0%111 864 zł73%-66 079 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka194 645 zł66-17.7%39 170 zł76%-62 960 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka154 082 zł66-14.8%165 940 zł72%-68 382 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 364 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.13 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.