Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy80 743 mieszkańcówdochody własne 8140 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.45% do 0.46%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.02% do 25.18%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	88 094 zł	132	-5.0%	25 774 zł	82%	-38 057 zł	0.276
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	84 874 zł	137	-5.0%	28 167 zł	81%	-40 430 zł	0.301
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	90 955 zł	119	-6.9%	21 605 zł	83%	-33 879 zł	0.314
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	81 952 zł	150	-3.0%	32 396 zł	79%	-44 679 zł	0.315
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	87 695 zł	123	-7.0%	24 078 zł	82%	-36 316 zł	0.333
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	94 525 zł	110	-7.8%	18 753 zł	85%	-31 035 zł	0.339
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	93 718 zł	105	-8.9%	17 584 zł	85%	-29 832 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	92 795 zł	108	-9.4%	18 445 zł	85%	-30 694 zł	0.396
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	73 013 zł	127	-5.7%	51 378 zł	79%	-43 256 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	76 008 zł	114	-7.6%	49 607 zł	80%	-39 030 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	69 943 zł	132	-5.7%	55 967 zł	78%	-45 562 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	79 422 zł	105	-8.5%	44 576 zł	81%	-36 259 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	66 887 zł	145	-3.8%	57 937 zł	76%	-49 859 zł	0.487
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	72 898 zł	118	-7.8%	54 247 zł	79%	-41 398 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	78 905 zł	100	-9.6%	47 951 zł	82%	-34 933 zł	0.519
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	77 979 zł	103	-10.1%	48 836 zł	81%	-35 798 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	64 883 zł	123	-6.2%	68 164 zł	77%	-46 305 zł	0.544
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	67 959 zł	110	-8.1%	66 257 zł	78%	-42 041 zł	0.560
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	71 297 zł	101	-9.0%	61 373 zł	79%	-39 301 zł	0.566
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	61 890 zł	128	-6.2%	72 622 zł	76%	-48 578 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	58 754 zł	141	-4.3%	74 597 zł	73%	-52 913 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	64 924 zł	114	-8.3%	70 751 zł	77%	-44 378 zł	0.585

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.