HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy80 743 mieszkańcówdochody własne 8140 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.45% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.02% do 25.18%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne88 094 zł132-5.0%25 774 zł82%-38 057 zł0.276
●RozwójDoinwestowanieAktywne84 874 zł137-5.0%28 167 zł81%-40 430 zł0.301
●RozwójBez zmianAktywne90 955 zł119-6.9%21 605 zł83%-33 879 zł0.314
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne81 952 zł150-3.0%32 396 zł79%-44 679 zł0.315
Bez zmianDoinwestowanieAktywne87 695 zł123-7.0%24 078 zł82%-36 316 zł0.333
●Szeroki programOgraniczenieAktywne94 525 zł110-7.8%18 753 zł85%-31 035 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne93 718 zł105-8.9%17 584 zł85%-29 832 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne92 795 zł108-9.4%18 445 zł85%-30 694 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne97 308 zł97-9.6%14 664 zł87%-26 946 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian73 013 zł127-5.7%51 378 zł79%-43 256 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian76 008 zł114-7.6%49 607 zł80%-39 030 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian69 943 zł132-5.7%55 967 zł78%-45 562 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian79 422 zł105-8.5%44 576 zł81%-36 259 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne98 733 zł90-11.2%12 048 zł88%-24 307 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian66 887 zł145-3.8%57 937 zł76%-49 859 zł0.487
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne97 798 zł93-11.6%12 923 zł87%-25 183 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian72 898 zł118-7.8%54 247 zł79%-41 398 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian78 905 zł100-9.6%47 951 zł82%-34 933 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne99 998 zł83-11.6%10 723 zł90%-22 983 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian77 979 zł103-10.1%48 836 zł81%-35 798 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian82 340 zł92-10.4%42 906 zł83%-32 121 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja64 883 zł123-6.2%68 164 zł77%-46 305 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja67 959 zł110-8.1%66 257 zł78%-42 041 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja71 297 zł101-9.0%61 373 zł79%-39 301 zł0.566
RozwójDoinwestowanieRezygnacja61 890 zł128-6.2%72 622 zł76%-48 578 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja58 754 zł141-4.3%74 597 zł73%-52 913 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja64 924 zł114-8.3%70 751 zł77%-44 378 zł0.585
OgraniczenieBez zmianBez zmian83 902 zł85-11.9%42 633 zł84%-29 429 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian82 964 zł88-12.3%43 531 zł84%-30 308 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne103 655 zł75-13.4%6621 zł94%-18 891 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja70 935 zł96-10.1%64 451 zł80%-37 908 zł0.603
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja70 010 zł99-10.5%65 335 zł79%-38 772 zł0.612
Bez zmianOgraniczenieBez zmian85 164 zł78-12.3%41 331 zł85%-28 108 zł0.614
RozwójOgraniczenieRezygnacja74 296 zł88-10.8%59 551 zł81%-35 126 zł0.614
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne104 908 zł68-13.8%5309 zł95%-17 581 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja75 937 zł81-12.3%59 127 zł83%-32 398 zł0.658
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja74 999 zł84-12.8%60 025 zł82%-33 277 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian88 806 zł70-14.1%37 417 zł87%-24 033 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja77 199 zł74-12.8%57 825 zł83%-31 077 zł0.683
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian90 057 zł63-14.5%36 129 zł88%-22 725 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja80 845 zł66-14.5%53 907 zł86%-26 997 zł0.734
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne109 727 zł53-16.0%0 zł98%-12 283 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja82 096 zł59-15.0%52 618 zł86%-25 688 zł0.764
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian94 860 zł48-16.7%31 216 zł94%-17 446 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja86 903 zł44-17.1%47 722 zł90%-20 404 zł0.856

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.