HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Doruchów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5034 mieszkańcówdochody własne 9768 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.04% do 1.9%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.86% do 39.29%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka216 543 zł133-1.0%21 627 zł74%-82 887 zł0.194
●RozwójProgramPodwyżka221 286 zł121-3.0%16 393 zł75%-77 653 zł0.255
Szeroki programBez zmianPodwyżka209 522 zł124-3.5%45 315 zł74%-81 944 zł0.308
●Szeroki programProgramBez zmian189 412 zł133+0.9%101 212 zł72%-86 860 zł0.351
RozwójProgramBez zmian194 141 zł121-1.0%96 218 zł74%-81 645 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka225 772 zł109-4.9%11 426 zł78%-72 686 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka214 239 zł112-5.4%40 334 zł75%-76 739 zł0.384
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka203 917 zł116-4.9%61 914 zł74%-83 151 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian198 613 zł109-3.0%91 488 zł74%-76 696 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian183 166 zł124-1.5%124 542 zł71%-85 770 zł0.429
RozwójBez zmianBez zmian187 870 zł112-3.5%119 577 zł74%-80 583 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka208 645 zł104-6.8%56 950 zł75%-77 932 zł0.477
RozwójProgramObniżka174 018 zł121+0.4%156 800 zł71%-84 591 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka230 554 zł96-7.0%6052 zł79%-67 313 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka218 700 zł100-7.3%35 619 zł78%-71 800 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian203 378 zł96-5.1%86 454 zł76%-71 345 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka169 300 zł133+2.5%161 783 zł69%-89 793 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka178 480 zł109-1.5%152 081 zł72%-79 656 zł0.500
Szeroki programWstrzymanieBez zmian178 026 zł116-3.0%139 844 zł71%-86 877 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian192 316 zł100-5.4%114 875 zł74%-75 662 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian182 740 zł104-4.9%134 867 zł72%-81 676 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka163 631 zł124-0.1%183 488 zł69%-88 594 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka183 231 zł96-3.7%147 466 zł74%-74 322 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka168 324 zł112-2.0%178 534 zł71%-83 421 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka213 116 zł92-8.7%52 246 zł77%-72 979 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka172 760 zł100-4.0%174 077 zł72%-78 513 zł0.603
Głębokie cięcieProgramBez zmian208 025 zł83-7.3%82 007 zł78%-66 139 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka223 453 zł87-9.3%30 576 zł79%-66 458 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka158 837 zł116-1.5%197 826 zł68%-89 628 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka235 218 zł83-9.1%924 zł80%-62 084 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian187 197 zł92-6.8%130 154 zł74%-76 741 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian197 052 zł87-7.5%110 181 zł76%-70 343 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka163 541 zł104-3.5%192 860 zł70%-84 441 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka187 867 zł83-5.9%143 031 zł75%-69 132 zł0.644
OgraniczenieBez zmianObniżka177 483 zł87-6.1%169 560 zł74%-73 212 zł0.673
Bez zmianWstrzymanieObniżka167 987 zł92-5.4%188 378 zł71%-79 519 zł0.687
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka217 883 zł79-10.7%47 186 zł79%-67 619 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian191 946 zł79-8.9%125 437 zł75%-71 406 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian201 671 zł74-9.6%105 760 zł78%-65 168 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka228 089 zł74-11.4%25 935 zł80%-61 260 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka172 723 zł79-7.5%183 849 zł74%-74 201 zł0.763
Głębokie cięcieBez zmianObniżka182 090 zł74-8.2%165 151 zł75%-68 052 zł0.764
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka222 531 zł66-12.7%42 472 zł79%-62 405 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian196 578 zł66-11.0%121 004 zł78%-66 213 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka177 342 zł66-9.6%179 428 zł75%-69 025 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 373 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 77% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.