Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ostrowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy157 734 mieszkańcówdochody własne 7356 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.78% do 0.26%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.41% do 21.09%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	63 153 zł	132	+2.3%	23 760 zł	85%	-23 609 zł	0.295
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	60 318 zł	137	+2.3%	26 021 zł	83%	-25 871 zł	0.321
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 084 zł	119	+0.3%	19 899 zł	87%	-19 748 zł	0.325
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	57 332 zł	150	+4.4%	29 945 zł	81%	-29 794 zł	0.342
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	63 217 zł	123	+0.1%	22 242 zł	86%	-22 059 zł	0.346
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	69 184 zł	110	-0.7%	17 276 zł	91%	-17 125 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	68 931 zł	105	-1.9%	16 171 zł	92%	-15 995 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	67 965 zł	108	-2.4%	17 088 zł	91%	-16 913 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	51 243 zł	127	+1.5%	42 167 zł	81%	-28 776 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	54 283 zł	114	-0.5%	39 826 zł	83%	-24 866 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	57 255 zł	105	-1.5%	35 807 zł	85%	-22 314 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	48 532 zł	132	+1.5%	45 850 zł	79%	-30 972 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	51 538 zł	118	-0.7%	43 541 zł	82%	-27 110 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	45 438 zł	145	+3.5%	48 251 zł	77%	-34 944 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	57 237 zł	100	-2.7%	37 575 zł	86%	-21 063 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	56 269 zł	103	-3.2%	38 505 zł	85%	-21 983 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	44 834 zł	123	+1.0%	53 960 zł	78%	-31 723 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 940 zł	110	-1.0%	51 508 zł	81%	-27 777 zł	0.552
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	50 850 zł	101	-2.0%	47 596 zł	82%	-25 256 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 185 zł	128	+1.0%	57 536 zł	77%	-33 887 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 256 zł	114	-1.2%	55 118 zł	79%	-29 990 zł	0.576
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 025 zł	141	+3.0%	60 048 zł	74%	-37 895 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.