HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ostrowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy157 734 mieszkańcówdochody własne 7356 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.78% do 0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.41% do 21.09%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 153 zł132+2.3%23 760 zł85%-23 609 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 318 zł137+2.3%26 021 zł83%-25 871 zł0.321
●RozwójBez zmianAktywne66 084 zł119+0.3%19 899 zł87%-19 748 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 332 zł150+4.4%29 945 zł81%-29 794 zł0.342
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 217 zł123+0.1%22 242 zł86%-22 059 zł0.346
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 184 zł110-0.7%17 276 zł91%-17 125 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne68 931 zł105-1.9%16 171 zł92%-15 995 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 965 zł108-2.4%17 088 zł91%-16 913 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne72 046 zł97-2.7%13 494 zł95%-13 343 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 243 zł127+1.5%42 167 zł81%-28 776 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 283 zł114-0.5%39 826 zł83%-24 866 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 255 zł105-1.5%35 807 zł85%-22 314 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 532 zł132+1.5%45 850 zł79%-30 972 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 604 zł90-4.3%11 102 zł96%-10 935 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 627 zł93-4.8%12 031 zł96%-11 865 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 538 zł118-0.7%43 541 zł82%-27 110 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 438 zł145+3.5%48 251 zł77%-34 944 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian57 237 zł100-2.7%37 575 zł86%-21 063 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 827 zł83-4.8%9831 zł97%-9665 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 269 zł103-3.2%38 505 zł85%-21 983 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 226 zł92-3.5%33 542 zł87%-18 482 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 834 zł123+1.0%53 960 zł78%-31 723 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja47 940 zł110-1.0%51 508 zł81%-27 777 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 850 zł101-2.0%47 596 zł82%-25 256 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 185 zł128+1.0%57 536 zł77%-33 887 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 256 zł114-1.2%55 118 zł79%-29 990 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 895 zł85-5.1%32 621 zł90%-16 021 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 025 zł141+3.0%60 048 zł74%-37 895 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 916 zł88-5.6%33 564 zł89%-16 953 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 959 zł96-3.2%49 148 zł83%-23 939 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne78 194 zł75-6.7%6129 zł99%-5969 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 991 zł99-3.7%50 078 zł82%-24 858 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 887 zł88-3.9%45 220 zł85%-21 388 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 116 zł78-5.6%31 364 zł92%-14 753 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 407 zł68-7.2%4870 zł99%-4711 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 620 zł81-5.6%44 190 zł86%-18 892 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 641 zł84-6.0%45 132 zł86%-19 824 zł0.656
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 469 zł70-7.5%27 760 zł96%-11 073 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 841 zł74-6.0%42 932 zł88%-17 624 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 680 zł63-7.9%26 514 zł96%-9817 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 198 zł66-7.9%39 324 zł92%-13 940 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne83 906 zł53-9.5%0 zł100%151 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 409 zł59-8.4%38 078 zł94%-12 684 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 164 zł48-10.2%21 896 zł99%-4972 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 897 zł44-10.7%33 456 zł97%-7835 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.