HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bralin

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6121 mieszkańcówdochody własne 7836 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.57% do 0.88%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.02% do 22.64%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka72 439 zł133+6.1%17 740 zł82%-31 136 zł0.253
●RozwójProgramPodwyżka76 632 zł121+4.0%13 243 zł85%-26 639 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka69 950 zł124+3.5%23 925 zł82%-30 922 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka80 580 zł109+1.9%8998 zł87%-22 394 zł0.365
RozwójProgramBez zmian63 125 zł121+6.1%38 574 zł81%-32 435 zł0.378
●Szeroki programProgramBez zmian58 942 zł133+8.2%42 983 zł78%-36 920 zł0.397
RozwójBez zmianPodwyżka74 123 zł112+1.4%19 500 zł85%-26 449 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian67 062 zł109+4.0%34 415 zł83%-28 202 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka67 276 zł116+1.9%29 098 zł81%-32 167 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian56 860 zł124+5.5%48 847 zł78%-36 514 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian61 022 zł112+3.5%44 461 zł81%-32 052 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 714 zł96-0.3%4504 zł91%-17 900 zł0.484
RozwójProgramObniżka53 143 zł121+7.7%57 607 zł78%-36 709 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka78 051 zł100-0.6%15 352 zł86%-22 226 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian71 183 zł96+1.7%30 029 zł85%-23 724 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka71 457 zł104-0.1%24 691 zł84%-27 684 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka57 073 zł109+5.5%53 457 zł79%-32 486 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian64 939 zł100+1.4%40 325 zł83%-27 842 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian54 432 zł116+4.0%53 603 zł78%-37 637 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka48 968 zł133+9.8%62 007 zł75%-41 185 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka61 184 zł96+3.3%49 081 zł82%-28 019 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian58 602 zł104+1.9%49 209 zł80%-33 166 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka51 342 zł112+5.0%62 942 zł77%-36 185 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka47 188 zł124+7.1%67 319 zł75%-40 637 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka75 392 zł92-2.1%20 535 zł86%-23 452 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka55 252 zł100+2.9%58 814 zł79%-31 984 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian75 213 zł83-0.6%25 937 zł88%-19 351 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 161 zł87-2.8%10 977 zł91%-17 758 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 037 zł87-0.8%35 964 zł85%-23 390 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian62 527 zł92-0.1%45 064 zł82%-28 947 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka44 941 zł116+5.5%71 745 zł73%-41 671 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka88 756 zł83-2.6%180 zł96%-13 513 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka65 205 zł83+0.9%45 142 zł85%-23 657 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka49 104 zł104+3.5%67 359 zł77%-37 210 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka59 339 zł87+0.7%54 520 zł82%-27 544 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka53 021 zł92+1.4%63 223 zł78%-33 000 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka79 513 zł79-4.2%16 148 zł90%-18 972 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian66 634 zł79-2.3%40 692 zł85%-24 483 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian73 044 zł74-3.0%32 056 zł88%-19 043 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka57 118 zł79-0.8%58 862 zł81%-28 547 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka63 337 zł74-1.6%50 708 zł85%-23 208 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 181 zł74-5.0%6863 zł96%-13 396 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian70 650 zł66-4.5%36 696 zł87%-20 125 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 542 zł66-6.4%11 946 zł95%-14 599 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka61 125 zł66-3.0%55 018 zł84%-24 200 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 326 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.07 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.