Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kępiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy55 762 mieszkańcówdochody własne 9518 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.46% do 0.2%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.47% do 22.83%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	106 005 zł	132	+3.7%	26 872 zł	96%	-16 275 zł	0.265
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	102 442 zł	137	+3.7%	29 602 zł	95%	-18 964 zł	0.289
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	99 485 zł	150	+5.8%	33 846 zł	91%	-23 188 zł	0.299
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	108 891 zł	119	+1.6%	22 708 zł	97%	-12 131 zł	0.307
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	105 288 zł	123	+1.4%	25 540 zł	96%	-14 877 zł	0.326
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	112 911 zł	110	+0.6%	19 399 zł	98%	-8878 zł	0.335
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	111 670 zł	105	-0.6%	18 713 zł	99%	-8119 zł	0.386
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	110 801 zł	108	-1.1%	19 520 zł	98%	-8934 zł	0.392
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	88 241 zł	127	+2.9%	53 979 zł	89%	-24 175 zł	0.446
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	91 284 zł	114	+0.8%	51 954 zł	92%	-19 958 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	84 855 zł	132	+2.9%	58 738 zł	87%	-26 771 zł	0.472
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	95 123 zł	105	-0.2%	46 646 zł	95%	-16 805 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	81 741 zł	145	+4.9%	60 841 zł	85%	-31 066 zł	0.482
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	87 856 zł	118	+0.6%	56 752 zł	90%	-22 612 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	94 219 zł	100	-1.4%	50 043 zł	95%	-15 875 zł	0.521
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	93 347 zł	103	-1.9%	50 865 zł	95%	-16 693 zł	0.529
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	78 654 zł	123	+2.3%	71 208 zł	86%	-28 666 zł	0.547
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	81 790 zł	110	+0.3%	69 025 zł	88%	-24 399 zł	0.566
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	85 541 zł	101	-0.7%	63 868 zł	90%	-21 289 zł	0.571
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	75 356 zł	128	+2.3%	75 814 zł	85%	-31 216 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	72 149 zł	141	+4.4%	78 074 zł	83%	-35 562 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	78 451 zł	114	+0.1%	73 672 zł	86%	-27 008 zł	0.590

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 303 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 13% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.