HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kępiński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy55 762 mieszkańcówdochody własne 9518 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.46% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.47% do 22.83%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne106 005 zł132+3.7%26 872 zł96%-16 275 zł0.265
●RozwójDoinwestowanieAktywne102 442 zł137+3.7%29 602 zł95%-18 964 zł0.289
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne99 485 zł150+5.8%33 846 zł91%-23 188 zł0.299
●RozwójBez zmianAktywne108 891 zł119+1.6%22 708 zł97%-12 131 zł0.307
Bez zmianDoinwestowanieAktywne105 288 zł123+1.4%25 540 zł96%-14 877 zł0.326
●Szeroki programOgraniczenieAktywne112 911 zł110+0.6%19 399 zł98%-8878 zł0.335
Bez zmianBez zmianAktywne111 670 zł105-0.6%18 713 zł99%-8119 zł0.386
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne110 801 zł108-1.1%19 520 zł98%-8934 zł0.392
●RozwójOgraniczenieAktywne115 709 zł97-1.4%15 337 zł99%-4833 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian88 241 zł127+2.9%53 979 zł89%-24 175 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian91 284 zł114+0.8%51 954 zł92%-19 958 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian84 855 zł132+2.9%58 738 zł87%-26 771 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian95 123 zł105-0.2%46 646 zł95%-16 805 zł0.479
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian81 741 zł145+4.9%60 841 zł85%-31 066 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne117 086 zł90-3.0%12 803 zł100%-2284 zł0.482
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne116 203 zł93-3.5%13 626 zł100%-3116 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian87 856 zł118+0.6%56 752 zł90%-22 612 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne118 403 zł83-3.5%11 426 zł100%-916 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian94 219 zł100-1.4%50 043 zł95%-15 875 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian93 347 zł103-1.9%50 865 zł95%-16 693 zł0.529
RozwójOgraniczenieBez zmian98 078 zł92-2.2%44 719 zł96%-12 688 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja78 654 zł123+2.3%71 208 zł86%-28 666 zł0.547
RozwójBez zmianRezygnacja81 790 zł110+0.3%69 025 zł88%-24 399 zł0.566
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja85 541 zł101-0.7%63 868 zł90%-21 289 zł0.571
RozwójDoinwestowanieRezygnacja75 356 zł128+2.3%75 814 zł85%-31 216 zł0.573
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja72 149 zł141+4.4%78 074 zł83%-35 562 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian99 614 zł85-3.8%44 263 zł98%-10 064 zł0.588
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja78 451 zł114+0.1%73 672 zł86%-27 008 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne122 395 zł75-5.4%7015 zł100%3429 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian98 728 zł88-4.3%45 101 zł97%-10 898 zł0.595
Bez zmianBez zmianRezygnacja84 818 zł96-1.9%66 958 zł91%-20 266 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian100 928 zł78-4.3%42 901 zł98%-8698 zł0.617
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja83 947 zł99-2.4%67 780 zł90%-21 084 zł0.617
RozwójOgraniczenieRezygnacja88 589 zł88-2.7%61 784 zł95%-17 122 zł0.620
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne123 698 zł68-5.9%5654 zł100%4782 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja90 218 zł81-4.3%61 173 zł96%-14 450 zł0.665
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja89 333 zł84-4.8%62 011 zł95%-15 284 zł0.672
LikwidacjaBez zmianBez zmian104 903 zł70-6.2%38 601 zł99%-4373 zł0.675
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja91 533 zł74-4.8%59 811 zł96%-13 084 zł0.690
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian106 203 zł63-6.7%37 255 zł100%-3022 zł0.707
LikwidacjaBez zmianRezygnacja95 511 zł66-6.7%55 506 zł98%-8753 zł0.740
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne128 889 zł53-8.3%0 zł100%10 365 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja96 812 zł59-7.1%54 159 zł99%-7402 zł0.769
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian111 376 zł48-9.0%31 915 zł100%2538 zł0.809
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja101 989 zł44-9.5%48 817 zł100%-1837 zł0.861

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 303 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 13% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.