HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeziny

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5725 mieszkańcówdochody własne 8548 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.72% do 0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.2% do 24.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka91 901 zł133+1.9%18 613 zł82%-34 813 zł0.240
●RozwójProgramPodwyżka96 299 zł121-0.1%13 885 zł85%-30 092 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka88 660 zł124-0.6%26 855 zł82%-34 702 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka100 446 zł109-2.1%9415 zł87%-25 628 zł0.363
RozwójProgramBez zmian80 449 zł121+1.9%45 241 zł81%-36 356 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian76 063 zł133+4.0%49 878 zł79%-41 063 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka93 035 zł112-2.6%22 230 zł85%-30 007 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian84 584 zł109-0.1%40 859 zł83%-31 906 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka85 444 zł116-2.1%33 326 zł82%-36 117 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian73 296 zł124+1.4%57 551 zł79%-40 745 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian77 659 zł112-0.6%52 939 zł81%-36 063 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka104 821 zł96-4.2%4658 zł90%-20 902 zł0.483
RozwójProgramObniżka68 732 zł121+3.4%68 663 zł78%-40 976 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka89 828 zł104-4.0%28 691 zł83%-31 411 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka97 160 zł100-4.5%17 859 zł86%-25 568 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian88 944 zł96-2.3%36 202 zł85%-27 165 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka72 859 zł109+1.4%64 291 zł79%-36 536 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian70 367 zł116-0.1%63 481 zł78%-42 027 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka64 355 zł133+5.5%73 291 zł76%-45 672 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian81 773 zł100-2.6%48 581 zł83%-31 638 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka77 208 zł96-0.8%59 647 zł82%-31 808 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian74 739 zł104-2.1%58 859 zł79%-37 335 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka66 294 zł112+0.9%75 687 zł78%-40 529 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka61 940 zł124+2.9%80 290 zł75%-45 201 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka93 962 zł92-5.9%24 310 zł86%-26 961 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka70 399 zł100-1.1%71 340 zł79%-36 114 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian93 203 zł83-4.5%31 897 zł88%-22 542 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 509 zł87-6.6%13 214 zł90%-20 839 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian86 107 zł87-4.7%43 953 zł85%-26 926 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian78 861 zł92-4.0%54 492 zł82%-32 899 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka59 223 zł116+1.4%85 818 zł74%-46 386 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka109 094 zł83-6.4%79 zł95%-16 323 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka81 457 zł83-3.1%55 529 zł85%-27 197 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka63 586 zł104-0.6%81 206 zł77%-41 704 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka74 723 zł87-3.3%66 824 zł82%-31 415 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka67 700 zł92-2.6%76 848 zł79%-37 279 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 323 zł79-8.0%19 653 zł89%-22 218 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian83 207 zł79-6.1%49 851 zł85%-28 174 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian90 342 zł74-6.9%39 853 zł87%-22 330 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 758 zł74-8.7%8863 zł95%-16 244 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka72 034 zł79-4.7%72 229 zł81%-32 567 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka78 947 zł74-5.5%62 811 zł85%-26 831 zł0.738
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian87 452 zł66-8.3%45 650 zł86%-23 566 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 582 zł66-10.1%15 199 zł94%-17 593 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka76 269 zł66-6.9%68 206 zł83%-27 971 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 344 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.