Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kaliski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy81 950 mieszkańcówdochody własne 7955 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.42% do 0.18%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.16% do 21.73%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	79 333 zł	132	+3.8%	24 449 zł	94%	-16 345 zł	0.282
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	76 264 zł	137	+3.8%	26 878 zł	91%	-18 742 zł	0.308
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	82 211 zł	119	+1.7%	20 561 zł	96%	-12 472 zł	0.317
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	73 327 zł	150	+5.9%	30 834 zł	87%	-22 682 zł	0.324
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	79 108 zł	123	+1.5%	23 074 zł	95%	-14 916 zł	0.337
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	85 597 zł	110	+0.7%	17 715 zł	97%	-9669 zł	0.342
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	84 999 zł	105	-0.5%	16 813 zł	98%	-8709 zł	0.390
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	84 059 zł	108	-1.0%	17 701 zł	97%	-9604 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	65 439 zł	127	+3.0%	45 465 zł	86%	-22 576 zł	0.449
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	68 442 zł	114	+0.9%	43 223 zł	89%	-18 643 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	62 511 zł	132	+3.0%	49 450 zł	85%	-24 896 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	71 683 zł	105	-0.1%	38 844 zł	92%	-15 923 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	59 450 zł	145	+5.0%	51 757 zł	83%	-28 894 zł	0.490
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	65 479 zł	118	+0.7%	47 242 zł	87%	-21 012 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	71 354 zł	100	-1.3%	41 077 zł	94%	-14 822 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	70 412 zł	103	-1.8%	41 978 zł	92%	-15 720 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	57 962 zł	123	+2.4%	58 799 zł	83%	-26 099 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	61 040 zł	110	+0.4%	56 433 zł	86%	-22 125 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	64 210 zł	101	-0.6%	52 174 zł	88%	-19 441 zł	0.564
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	55 105 zł	128	+2.4%	62 665 zł	82%	-28 382 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	58 147 zł	114	+0.2%	60 334 zł	85%	-24 457 zł	0.582
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	51 969 zł	141	+4.5%	65 096 zł	80%	-32 421 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 18% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.