HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kaliski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy81 950 mieszkańcówdochody własne 7955 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.42% do 0.18%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.16% do 21.73%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne79 333 zł132+3.8%24 449 zł94%-16 345 zł0.282
●RozwójDoinwestowanieAktywne76 264 zł137+3.8%26 878 zł91%-18 742 zł0.308
●RozwójBez zmianAktywne82 211 zł119+1.7%20 561 zł96%-12 472 zł0.317
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne73 327 zł150+5.9%30 834 zł87%-22 682 zł0.324
Bez zmianDoinwestowanieAktywne79 108 zł123+1.5%23 074 zł95%-14 916 zł0.337
●Szeroki programOgraniczenieAktywne85 597 zł110+0.7%17 715 zł97%-9669 zł0.342
Bez zmianBez zmianAktywne84 999 zł105-0.5%16 813 zł98%-8709 zł0.390
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne84 059 zł108-1.0%17 701 zł97%-9604 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne88 401 zł97-1.3%13 911 zł99%-5879 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian65 439 zł127+3.0%45 465 zł86%-22 576 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian68 442 zł114+0.9%43 223 zł89%-18 643 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian62 511 zł132+3.0%49 450 zł85%-24 896 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian71 683 zł105-0.1%38 844 zł92%-15 923 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne89 869 zł90-2.9%11 531 zł99%-3487 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne88 918 zł93-3.4%12 433 zł99%-4396 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian59 450 zł145+5.0%51 757 zł83%-28 894 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian65 479 zł118+0.7%47 242 zł87%-21 012 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian71 354 zł100-1.3%41 077 zł94%-14 822 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne91 118 zł83-3.4%10 233 zł100%-2196 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian70 412 zł103-1.8%41 978 zł92%-15 720 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian74 612 zł92-2.1%36 684 zł96%-12 074 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja57 962 zł123+2.4%58 799 zł83%-26 099 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja61 040 zł110+0.4%56 433 zł86%-22 125 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja64 210 zł101-0.6%52 174 zł88%-19 441 zł0.564
RozwójDoinwestowanieRezygnacja55 105 zł128+2.4%62 665 zł82%-28 382 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja58 147 zł114+0.2%60 334 zł85%-24 457 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja51 969 zł141+4.5%65 096 zł80%-32 421 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 207 zł85-3.7%35 902 zł97%-9620 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian75 253 zł88-4.2%36 816 zł96%-10 531 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne94 650 zł75-5.3%6353 zł100%1633 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja64 026 zł96-1.8%54 165 zł89%-18 263 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja63 084 zł99-2.3%55 066 zł88%-19 161 zł0.609
RozwójOgraniczenieRezygnacja67 214 zł88-2.5%49 890 zł92%-15 550 zł0.611
Bez zmianOgraniczenieBez zmian77 453 zł78-4.2%34 616 zł98%-8331 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne95 887 zł68-5.8%5067 zł100%2912 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja68 883 zł81-4.2%48 985 zł95%-13 057 zł0.655
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja67 930 zł84-4.7%49 899 zł94%-13 968 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian80 971 zł70-6.1%30 826 zł99%-4519 zł0.671
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja70 130 zł74-4.7%47 699 zł96%-11 768 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian82 206 zł63-6.6%29 553 zł99%-3242 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja73 651 zł66-6.6%43 905 zł98%-7951 zł0.731
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne100 570 zł53-8.2%0 zł100%7923 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja74 886 zł59-7.0%42 632 zł98%-6674 zł0.761
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian86 873 zł48-8.9%24 740 zł100%1750 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja79 557 zł44-9.4%37 813 zł100%-1677 zł0.854

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 18% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.