Przestrzeń decyzji · województwo

WIELKOPOLSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy3 479 986 mieszkańcówdochody własne 8587 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.28% do 0.32%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.47% do 18.49%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	64 777 zł	131	+5.0%	13 334 zł	89%	-20 476 zł	0.234
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	67 069 zł	118	+3.2%	9884 zł	92%	-17 042 zł	0.301
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	62 028 zł	120	+2.8%	13 444 zł	89%	-20 528 zł	0.355
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	54 560 zł	137	+6.1%	22 703 zł	84%	-26 078 zł	0.375
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	56 969 zł	124	+4.2%	21 136 zł	86%	-22 563 zł	0.382
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	69 131 zł	105	+1.3%	6681 zł	95%	-13 854 zł	0.394
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	64 357 zł	107	+0.9%	10 892 zł	92%	-17 089 zł	0.427
	Bez zmian	Program	Bez zmian	59 147 zł	111	+2.3%	19 818 zł	89%	-19 305 zł	0.428
	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	50 701 zł	134	+6.1%	30 230 zł	83%	-26 984 zł	0.448
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	52 946 zł	121	+4.2%	28 813 zł	85%	-23 669 zł	0.453
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	58 662 zł	110	+1.5%	18 024 zł	86%	-22 330 zł	0.456
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	52 176 zł	126	+3.8%	28 271 zł	84%	-25 975 zł	0.462
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	48 223 zł	147	+8.0%	31 874 zł	81%	-30 547 zł	0.480
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	54 618 zł	113	+1.9%	26 662 zł	86%	-22 458 zł	0.489
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	55 503 zł	107	+2.1%	26 786 zł	87%	-20 213 zł	0.492
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	48 517 zł	123	+3.8%	35 495 zł	83%	-26 776 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	46 009 zł	136	+5.7%	37 202 zł	80%	-30 339 zł	0.534
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	56 829 zł	100	+0.1%	25 277 zł	89%	-19 187 zł	0.545
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	50 793 zł	110	+1.9%	34 013 zł	85%	-23 459 zł	0.552
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	49 051 zł	116	+2.6%	33 621 zł	83%	-27 674 zł	0.552
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	51 542 zł	103	+0.7%	31 937 zł	85%	-24 123 zł	0.586
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	42 987 zł	126	+4.4%	42 388 zł	79%	-31 977 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	45 544 zł	113	+2.6%	40 608 zł	82%	-28 381 zł	0.615
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	47 868 zł	100	+0.7%	39 055 zł	84%	-25 033 zł	0.645

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 367 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.38 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 33% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.