HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

WIELKOPOLSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3 479 986 mieszkańcówdochody własne 8587 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.28% do 0.32%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.47% do 18.49%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja64 777 zł131+5.0%13 334 zł89%-20 476 zł0.234
●ZagęszczenieProgramKoncentracja67 069 zł118+3.2%9884 zł92%-17 042 zł0.301
Szeroki programBez zmianKoncentracja62 028 zł120+2.8%13 444 zł89%-20 528 zł0.355
●Szeroki programProgramBez zmian54 560 zł137+6.1%22 703 zł84%-26 078 zł0.375
ZagęszczenieProgramBez zmian56 969 zł124+4.2%21 136 zł86%-22 563 zł0.382
●Bez zmianProgramKoncentracja69 131 zł105+1.3%6681 zł95%-13 854 zł0.394
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja64 357 zł107+0.9%10 892 zł92%-17 089 zł0.427
Bez zmianProgramBez zmian59 147 zł111+2.3%19 818 zł89%-19 305 zł0.428
ZagęszczenieProgramWyrównywanie50 701 zł134+6.1%30 230 zł83%-26 984 zł0.448
Bez zmianProgramWyrównywanie52 946 zł121+4.2%28 813 zł85%-23 669 zł0.453
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja58 662 zł110+1.5%18 024 zł86%-22 330 zł0.456
Szeroki programBez zmianBez zmian52 176 zł126+3.8%28 271 zł84%-25 975 zł0.462
●Szeroki programProgramWyrównywanie48 223 zł147+8.0%31 874 zł81%-30 547 zł0.480
ZagęszczenieBez zmianBez zmian54 618 zł113+1.9%26 662 zł86%-22 458 zł0.489
RedukcjaProgramWyrównywanie55 503 zł107+2.1%26 786 zł87%-20 213 zł0.492
RedukcjaProgramBez zmian61 650 zł97+0.3%17 870 zł92%-15 914 zł0.504
●RedukcjaProgramKoncentracja71 550 zł91-0.7%3310 zł97%-10 508 zł0.508
Bez zmianBez zmianKoncentracja66 457 zł94-0.9%9600 zł94%-13 896 zł0.518
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja61 044 zł97-0.3%16 457 zł89%-18 841 zł0.526
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie48 517 zł123+3.8%35 495 zł83%-26 776 zł0.528
Szeroki programBez zmianWyrównywanie46 009 zł136+5.7%37 202 zł80%-30 339 zł0.534
Bez zmianBez zmianBez zmian56 829 zł100+0.1%25 277 zł89%-19 187 zł0.545
Bez zmianBez zmianWyrównywanie50 793 zł110+1.9%34 013 zł85%-23 459 zł0.552
Szeroki programWstrzymanieBez zmian49 051 zł116+2.6%33 621 zł83%-27 674 zł0.552
LikwidacjaProgramWyrównywanie58 011 zł93+0.1%24 835 zł90%-16 822 zł0.559
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian51 542 zł103+0.7%31 937 zł85%-24 123 zł0.586
LikwidacjaProgramBez zmian64 104 zł83-1.7%16 076 zł95%-12 584 zł0.599
RedukcjaBez zmianWyrównywanie53 364 zł96-0.1%31 950 zł87%-20 013 zł0.603
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie42 987 zł126+4.4%42 388 zł79%-31 977 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja63 194 zł84-2.1%15 174 zł93%-15 605 zł0.612
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie45 544 zł113+2.6%40 608 zł82%-28 381 zł0.615
RedukcjaBez zmianBez zmian59 347 zł86-1.9%23 290 zł92%-15 780 zł0.625
RedukcjaBez zmianKoncentracja68 893 zł80-2.8%7745 zł96%-10 557 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja73 921 zł77-2.6%0 zł98%-7222 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 802 zł90-1.1%30 479 zł86%-20 820 zł0.643
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie47 868 zł100+0.7%39 055 zł84%-25 033 zł0.645
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie55 886 zł82-2.1%30 207 zł90%-16 629 zł0.676
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie50 476 zł86-1.3%36 935 zł86%-21 560 zł0.699
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja65 672 zł70-4.0%13 258 zł95%-12 238 zł0.714
LikwidacjaBez zmianBez zmian61 817 zł72-3.8%21 700 zł95%-12 441 zł0.719
RedukcjaWstrzymanieBez zmian56 358 zł76-3.0%28 435 zł89%-17 385 zł0.721
LikwidacjaBez zmianKoncentracja71 283 zł66-4.8%6182 zł98%-7278 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie53 035 zł72-3.2%35 062 zł89%-18 149 zł0.772
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian58 866 zł62-5.0%26 712 zł93%-14 012 zł0.812
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja68 101 zł56-5.9%11 559 zł97%-8932 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 367 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.38 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 33% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.