Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Zielona Góra

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy138 869 mieszkańcówdochody własne 10 628 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.64% do 0.67%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.56% do 21%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	93 561 zł	132	+5.1%	28 911 zł	86%	-31 527 zł	0.273
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	89 931 zł	137	+5.1%	31 719 zł	85%	-34 335 zł	0.297
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	86 691 zł	150	+7.2%	36 313 zł	83%	-38 929 zł	0.309
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	96 723 zł	119	+3.1%	24 406 zł	89%	-27 023 zł	0.312
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	93 046 zł	123	+2.9%	27 332 zł	86%	-29 900 zł	0.331
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	100 908 zł	110	+2.0%	20 903 zł	92%	-23 519 zł	0.338
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	99 763 zł	105	+0.8%	20 093 zł	92%	-22 672 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	98 943 zł	108	+0.3%	20 842 zł	91%	-23 422 zł	0.394
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	75 904 zł	127	+4.3%	55 873 zł	82%	-39 483 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	79 221 zł	114	+2.2%	53 566 zł	84%	-34 908 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	72 451 zł	132	+4.3%	60 724 zł	81%	-42 197 zł	0.473
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	83 223 zł	105	+1.2%	48 058 zł	86%	-31 507 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	69 056 zł	145	+6.4%	63 118 zł	78%	-46 861 zł	0.485
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	75 721 zł	118	+2.0%	58 462 zł	82%	-37 691 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	82 416 zł	100	+0.0%	51 386 zł	86%	-30 487 zł	0.521
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	81 593 zł	103	-0.5%	52 156 zł	85%	-31 241 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	66 318 zł	123	+3.8%	73 212 zł	79%	-44 091 zł	0.546
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	69 730 zł	110	+1.7%	70 746 zł	81%	-39 464 zł	0.563
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	73 643 zł	101	+0.7%	65 391 zł	82%	-36 107 zł	0.568
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	62 955 zł	128	+3.8%	77 910 zł	78%	-46 758 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	59 465 zł	141	+5.9%	80 463 zł	76%	-51 474 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	66 317 zł	114	+1.5%	75 490 zł	80%	-42 202 zł	0.587

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.