HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Zielona Góra

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy138 869 mieszkańcówdochody własne 10 628 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.64% do 0.67%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.56% do 21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne93 561 zł132+5.1%28 911 zł86%-31 527 zł0.273
●RozwójDoinwestowanieAktywne89 931 zł137+5.1%31 719 zł85%-34 335 zł0.297
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne86 691 zł150+7.2%36 313 zł83%-38 929 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne96 723 zł119+3.1%24 406 zł89%-27 023 zł0.312
Bez zmianDoinwestowanieAktywne93 046 zł123+2.9%27 332 zł86%-29 900 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne100 908 zł110+2.0%20 903 zł92%-23 519 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne99 763 zł105+0.8%20 093 zł92%-22 672 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne98 943 zł108+0.3%20 842 zł91%-23 422 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne103 970 zł97+0.0%16 512 zł95%-19 128 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian75 904 zł127+4.3%55 873 zł82%-39 483 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 221 zł114+2.2%53 566 zł84%-34 908 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian72 451 zł132+4.3%60 724 zł81%-42 197 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian83 223 zł105+1.2%48 058 zł86%-31 507 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne105 552 zł90-1.7%13 726 zł96%-16 318 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian69 056 zł145+6.4%63 118 zł78%-46 861 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne104 716 zł93-2.2%14 493 zł96%-17 086 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian75 721 zł118+2.0%58 462 zł82%-37 691 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne106 916 zł83-2.2%12 293 zł96%-14 886 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian82 416 zł100+0.0%51 386 zł86%-30 487 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian81 593 zł103-0.5%52 156 zł85%-31 241 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian86 442 zł92-0.8%45 861 zł87%-27 044 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja66 318 zł123+3.8%73 212 zł79%-44 091 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja69 730 zł110+1.7%70 746 zł81%-39 464 zł0.563
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja73 643 zł101+0.7%65 391 zł82%-36 107 zł0.568
RozwójDoinwestowanieRezygnacja62 955 zł128+3.8%77 910 zł78%-46 758 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja59 465 zł141+5.9%80 463 zł76%-51 474 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian88 182 zł85-2.5%45 198 zł89%-24 159 zł0.587
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja66 317 zł114+1.5%75 490 zł80%-42 202 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian87 343 zł88-2.9%45 985 zł89%-24 930 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne111 221 zł75-4.1%7497 zł98%-10 100 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja73 018 zł96-0.5%68 409 zł83%-34 992 zł0.606
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja72 195 zł99-1.0%69 178 zł82%-35 745 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian89 543 zł78-2.9%43 785 zł91%-22 730 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja76 956 zł88-1.3%63 034 zł85%-31 593 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne112 570 zł68-4.6%6080 zł99%-8685 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja78 789 zł81-2.9%62 215 zł86%-28 658 zł0.661
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja77 950 zł84-3.4%63 001 zł86%-29 428 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian93 829 zł70-4.9%39 143 zł95%-17 966 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja80 150 zł74-3.4%60 801 zł86%-27 228 zł0.686
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian95 175 zł63-5.4%37 746 zł96%-16 555 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja84 441 zł66-5.4%56 153 zł90%-22 459 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne118 109 zł53-7.0%0 zł100%-2616 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja85 787 zł59-5.8%54 757 zł92%-21 047 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian100 692 zł48-7.7%32 039 zł98%-10 510 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja91 310 zł44-8.2%49 046 zł96%-14 997 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.