HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Lipinki Łużyckie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3229 mieszkańcówdochody własne 10 714 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.74% do 1.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.43% do 35.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka210 643 zł133+1.8%21 842 zł80%-66 570 zł0.197
●RozwójProgramPodwyżka215 602 zł121-0.2%16 415 zł81%-61 142 zł0.256
Szeroki programBez zmianPodwyżka203 567 zł124-0.7%43 172 zł80%-66 212 zł0.310
●Szeroki programProgramBez zmian183 117 zł133+3.8%93 084 zł78%-72 573 zł0.353
RozwójProgramBez zmian188 061 zł121+1.8%87 837 zł79%-67 164 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka220 299 zł109-2.2%11 260 zł82%-55 988 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka208 498 zł112-2.7%37 939 zł81%-60 816 zł0.385
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka197 836 zł116-2.2%57 975 zł79%-67 830 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian192 743 zł109-0.2%82 859 zł80%-62 028 zł0.404
Szeroki programBez zmianBez zmian176 836 zł124+1.3%113 395 zł78%-72 006 zł0.430
RozwójBez zmianBez zmian181 752 zł112-0.7%108 178 zł79%-66 629 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka202 779 zł104-4.1%52 730 zł80%-62 420 zł0.478
RozwójProgramObniżka167 661 zł121+3.3%141 499 zł77%-71 606 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka225 333 zł96-4.3%5667 zł83%-50 395 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka213 167 zł100-4.6%32 976 zł82%-55 692 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian197 758 zł96-2.4%77 488 zł81%-56 458 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka162 728 zł133+5.4%146 734 zł74%-77 001 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka172 332 zł109+1.3%136 533 zł78%-66 483 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian171 583 zł116-0.2%127 033 zł77%-73 490 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian186 407 zł100-2.7%103 231 zł79%-61 523 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian176 511 zł104-2.2%121 804 zł79%-68 099 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka157 039 zł124+2.8%165 578 zł74%-76 281 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka177 334 zł96-0.9%131 417 zł79%-60 931 zł0.556
RozwójBez zmianObniżka161 944 zł112+0.8%160 374 zł76%-70 918 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka207 459 zł92-6.1%47 754 zł81%-57 282 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka166 588 zł100-1.2%155 439 zł78%-65 825 zł0.602
Głębokie cięcieProgramBez zmian202 646 zł83-4.6%72 729 zł82%-51 039 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka218 169 zł87-6.7%27 620 zł83%-50 134 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka152 141 zł116+1.3%178 345 zł74%-77 665 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka230 238 zł83-6.5%344 zł85%-44 954 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian181 176 zł92-4.1%116 845 zł79%-62 979 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian191 390 zł87-4.8%98 076 zł81%-55 989 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka157 058 zł104-0.7%173 129 zł75%-72 287 zł0.637
Głębokie cięcieProgramObniżka182 209 zł83-3.2%126 784 zł80%-55 528 zł0.642
OgraniczenieBez zmianObniżka171 557 zł87-3.4%150 646 zł79%-60 308 zł0.671
Bez zmianWstrzymanieObniżka161 712 zł92-2.7%168 182 zł78%-67 181 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka212 475 zł79-8.1%42 383 zł82%-51 707 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian186 173 zł79-6.2%111 618 zł80%-57 428 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian196 247 zł74-7.0%93 458 zł82%-50 605 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka223 044 zł74-8.9%22 699 zł84%-44 728 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka166 695 zł79-4.8%163 315 zł79%-61 647 zł0.761
Głębokie cięcieBez zmianObniżka176 401 zł74-5.6%146 040 zł80%-54 940 zł0.763
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka217 364 zł66-10.2%37 396 zł83%-46 284 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian191 044 zł66-8.4%106 988 zł82%-52 027 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka171 552 zł66-7.0%158 698 zł80%-56 263 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 392 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.