HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brody

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3129 mieszkańcówdochody własne 9340 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.27% do 0.94%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.16% do 28.63%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka125 840 zł133-6.9%20 422 zł81%-51 699 zł0.223
●RozwójProgramPodwyżka130 510 zł121-8.8%15 279 zł82%-46 568 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka121 344 zł124-9.2%32 308 zł81%-51 602 zł0.326
●Bez zmianProgramPodwyżka134 925 zł109-10.6%10 400 zł84%-41 702 zł0.360
RozwójProgramBez zmian110 883 zł121-6.9%57 727 zł79%-52 888 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian106 226 zł133-5.0%62 645 zł78%-58 000 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka125 990 zł112-11.0%27 244 zł82%-46 498 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian115 284 zł109-8.8%53 070 zł81%-48 040 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka117 249 zł116-10.6%41 114 zł80%-53 261 zł0.411
Szeroki programBez zmianBez zmian102 313 zł124-7.4%73 912 zł78%-57 686 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian106 945 zł112-9.2%69 021 zł79%-52 600 zł0.464
RozwójProgramObniżka96 364 zł121-5.5%89 743 zł78%-57 549 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka139 625 zł96-12.6%5129 zł87%-36 448 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka121 906 zł104-12.4%36 037 zł82%-48 143 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka130 381 zł100-12.8%22 443 zł84%-41 659 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian119 966 zł96-10.8%48 080 zł83%-42 808 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka100 754 zł109-7.4%85 097 zł79%-52 714 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka91 718 zł133-3.6%94 649 zł75%-62 648 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian98 569 zł116-8.8%82 098 zł78%-59 204 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian111 322 zł100-11.0%64 391 zł81%-47 779 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka105 424 zł96-9.4%80 121 zł80%-47 499 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian103 211 zł104-10.6%77 195 zł79%-54 105 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka88 236 zł124-6.0%105 012 zł75%-62 173 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka92 858 zł112-7.8%100 132 zł77%-57 101 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka126 307 zł92-14.1%31 317 zł83%-43 290 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka97 225 zł100-9.7%95 513 zł78%-52 292 zł0.591
Głębokie cięcieProgramBez zmian124 534 zł83-12.8%43 493 zł84%-37 716 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka135 054 zł87-14.7%17 455 zł87%-36 435 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian115 977 zł87-13.0%59 431 zł82%-42 578 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian107 599 zł92-12.4%72 554 zł80%-49 270 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka84 753 zł116-7.4%112 658 zł74%-63 588 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka144 210 zł83-14.6%79 zł89%-31 335 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka109 980 zł83-11.5%75 752 zł82%-42 423 zł0.630
RozwójWstrzymanieObniżka89 385 zł104-9.2%107 767 zł77%-58 503 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka101 867 zł87-11.7%90 764 zł80%-47 108 zł0.657
Bez zmianWstrzymanieObniżka93 762 zł92-11.0%103 137 zł78%-53 681 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka130 994 zł79-16.0%26 375 zł85%-38 049 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian112 267 zł79-14.3%67 580 zł82%-44 052 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian120 518 zł74-15.0%55 081 zł84%-37 515 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka139 612 zł74-16.7%12 805 zł88%-31 351 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka98 417 zł79-13.0%98 304 zł79%-48 480 zł0.746
Głębokie cięcieBez zmianObniżka106 396 zł74-13.7%86 433 zł82%-42 062 zł0.747
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian116 821 zł66-16.3%63 149 zł84%-38 973 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka135 564 zł66-18.0%21 597 zł87%-32 948 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka102 959 zł66-15.0%93 962 zł81%-43 417 zł0.839

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 367 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.