HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Łęknica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2195 mieszkańcówdochody własne 11 539 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.78% do 0.66%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.99% do 33.22%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka164 196 zł133-10.5%24 301 zł70%-103 443 zł0.212
●RozwójProgramPodwyżka169 484 zł121-12.3%18 426 zł71%-97 567 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka158 059 zł124-12.7%43 681 zł69%-102 569 zł0.320
●Bez zmianProgramPodwyżka174 503 zł109-14.1%12 831 zł73%-91 972 zł0.359
RozwójProgramBez zmian144 604 zł121-10.5%85 713 zł68%-102 079 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian139 334 zł133-8.7%91 308 zł66%-107 931 zł0.364
RozwójBez zmianPodwyżka163 317 zł112-14.5%37 953 zł71%-96 727 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian149 605 zł109-12.3%80 395 zł70%-96 507 zł0.405
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka152 699 zł116-14.1%57 849 zł68%-104 149 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian133 928 zł124-11.0%110 531 zł66%-106 886 zł0.436
RozwójBez zmianBez zmian139 168 zł112-12.7%104 970 zł67%-101 067 zł0.463
RozwójProgramObniżka126 185 zł121-9.1%136 898 zł65%-105 409 zł0.480
RozwójWstrzymaniePodwyżka157 971 zł104-15.8%52 254 zł70%-98 289 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka179 931 zł96-16.0%6694 zł74%-85 835 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka168 306 zł100-16.2%32 648 zł73%-91 164 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian155 011 zł96-14.2%74 608 zł71%-90 399 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka131 173 zł109-11.0%131 594 zł67%-99 854 zł0.495
●Szeroki programProgramObniżka120 928 zł133-7.3%142 478 zł64%-111 244 zł0.503
Szeroki programWstrzymanieBez zmian129 010 zł116-12.3%123 718 zł65%-108 349 zł0.508
Bez zmianBez zmianBez zmian144 140 zł100-14.5%99 684 zł69%-95 527 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian134 263 zł104-14.1%118 142 zł67%-102 513 zł0.548
OgraniczenieProgramObniżka136 562 zł96-12.9%126 056 zł68%-93 768 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka116 065 zł124-9.6%160 286 zł64%-110 073 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka121 292 zł112-11.4%154 739 zł65%-104 272 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka162 974 zł92-17.5%46 979 zł72%-92 709 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka126 250 zł100-13.2%149 467 zł66%-98 749 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian160 273 zł83-16.2%69 463 zł74%-84 467 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka173 701 zł87-18.1%26 895 zł74%-85 065 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian149 511 zł87-16.4%94 111 zł71%-89 457 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka111 475 zł116-11.0%172 630 zł63%-111 450 zł0.615
Bez zmianWstrzymanieBez zmian139 248 zł92-15.8%112 842 zł68%-96 956 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka185 215 zł83-17.9%839 zł76%-79 875 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka116 715 zł104-12.7%167 069 zł64%-105 631 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka141 808 zł83-14.9%121 057 zł71%-87 857 zł0.634
OgraniczenieBez zmianObniżka131 606 zł87-15.1%144 268 zł68%-92 701 zł0.662
Bez zmianWstrzymanieObniżka121 687 zł92-14.5%161 783 zł66%-100 091 zł0.680
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka168 385 zł79-19.3%41 227 zł74%-86 587 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian144 637 zł79-17.7%107 191 zł71%-90 864 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian154 740 zł74-18.3%89 127 zł73%-83 562 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka178 951 zł74-20.0%21 567 zł76%-79 141 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka127 059 zł79-16.4%156 505 zł67%-94 021 zł0.753
Głębokie cięcieBez zmianObniżka136 819 zł74-17.1%139 299 zł70%-86 826 zł0.753
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian149 882 zł66-19.6%102 192 zł72%-84 947 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka173 652 zł66-21.2%35 762 zł75%-80 642 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka132 288 zł66-18.3%151 521 zł69%-88 126 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 420 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 89% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.