Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat żarski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy90 364 mieszkańcówdochody własne 7733 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.84% do 0.02%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.38% do 17.4%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	51 441 zł	132	-4.2%	24 614 zł	89%	-19 833 zł	0.304
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	48 613 zł	137	-4.2%	27 049 zł	86%	-22 257 zł	0.330
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	54 551 zł	119	-6.1%	20 694 zł	92%	-15 909 zł	0.330
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	51 684 zł	123	-6.3%	23 208 zł	90%	-18 389 zł	0.351
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	57 688 zł	110	-7.0%	17 848 zł	95%	-13 067 zł	0.353
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	45 444 zł	150	-2.2%	31 029 zł	84%	-26 248 zł	0.353
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	57 566 zł	105	-8.1%	16 914 zł	96%	-12 104 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	56 623 zł	108	-8.6%	17 802 zł	95%	-12 992 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	40 038 zł	127	-4.9%	40 284 zł	83%	-26 067 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	43 252 zł	114	-6.8%	37 395 zł	85%	-22 084 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	46 266 zł	105	-7.8%	33 590 zł	88%	-19 324 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	37 330 zł	132	-4.9%	43 687 zł	81%	-28 415 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	40 505 zł	118	-7.0%	40 845 zł	84%	-24 488 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	34 058 zł	145	-3.0%	46 640 zł	78%	-32 464 zł	0.500
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	46 372 zł	100	-8.9%	34 615 zł	89%	-18 221 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	45 427 zł	103	-9.3%	35 521 zł	87%	-19 112 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	33 864 zł	123	-5.4%	50 081 zł	79%	-29 616 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	37 142 zł	110	-7.3%	47 143 zł	83%	-25 592 zł	0.549
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	40 096 zł	101	-8.2%	43 445 zł	84%	-22 868 zł	0.556
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	31 216 zł	128	-5.4%	53 394 zł	77%	-31 927 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 454 zł	114	-7.5%	50 498 zł	80%	-27 960 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	27 880 zł	141	-3.5%	56 442 zł	75%	-36 018 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.