HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat żarski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy90 364 mieszkańcówdochody własne 7733 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.84% do 0.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.38% do 17.4%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne51 441 zł132-4.2%24 614 zł89%-19 833 zł0.304
●RozwójDoinwestowanieAktywne48 613 zł137-4.2%27 049 zł86%-22 257 zł0.330
●RozwójBez zmianAktywne54 551 zł119-6.1%20 694 zł92%-15 909 zł0.330
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne51 684 zł123-6.3%23 208 zł90%-18 389 zł0.351
●Szeroki programOgraniczenieAktywne57 688 zł110-7.0%17 848 zł95%-13 067 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne45 444 zł150-2.2%31 029 zł84%-26 248 zł0.353
Bez zmianBez zmianAktywne57 566 zł105-8.1%16 914 zł96%-12 104 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne56 623 zł108-8.6%17 802 zł95%-12 992 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne60 725 zł97-8.9%14 008 zł98%-9226 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian40 038 zł127-4.9%40 284 zł83%-26 067 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian43 252 zł114-6.8%37 395 zł85%-22 084 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian46 266 zł105-7.8%33 590 zł88%-19 324 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian37 330 zł132-4.9%43 687 zł81%-28 415 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 426 zł90-10.4%11 600 zł99%-6799 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian40 505 zł118-7.0%40 845 zł84%-24 488 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 471 zł93-10.9%12 501 zł99%-7701 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian34 058 zł145-3.0%46 640 zł78%-32 464 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian46 372 zł100-8.9%34 615 zł89%-18 221 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne63 671 zł83-10.9%10 301 zł99%-5501 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian45 427 zł103-9.3%35 521 zł87%-19 112 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian49 407 zł92-9.6%30 806 zł92%-15 424 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja33 864 zł123-5.4%50 081 zł79%-29 616 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja37 142 zł110-7.3%47 143 zł83%-25 592 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja40 096 zł101-8.2%43 445 zł84%-22 868 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja31 216 zł128-5.4%53 394 zł77%-31 927 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja34 454 zł114-7.5%50 498 zł80%-27 960 zł0.573
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 215 zł85-11.2%29 461 zł94%-12 935 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja27 880 zł141-3.5%56 442 zł75%-36 018 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 258 zł88-11.6%30 379 zł93%-13 840 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja40 325 zł96-9.3%44 345 zł85%-21 688 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne67 197 zł75-12.7%6387 zł100%-1596 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja39 380 zł99-9.8%45 251 zł84%-22 579 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja43 302 zł88-10.1%40 625 zł87%-18 927 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian52 458 zł78-11.6%28 179 zł96%-11 640 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne68 431 zł68-13.1%5101 zł100%-311 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja45 172 zł81-11.6%39 186 zł91%-16 397 zł0.644
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja44 215 zł84-12.0%40 104 zł89%-17 301 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian55 969 zł70-13.4%24 404 zł98%-7751 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja46 415 zł74-12.0%37 904 zł92%-15 101 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 201 zł63-13.8%23 135 zł99%-6468 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja49 931 zł66-13.8%34 124 zł96%-11 208 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne73 106 zł53-15.3%0 zł100%4781 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 163 zł59-14.2%32 855 zł97%-9925 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 860 zł48-16.0%18 311 zł100%-1394 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 825 zł44-16.4%28 015 zł99%-4846 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.63 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 34% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.