HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Iłowa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6303 mieszkańcówdochody własne 10 592 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.93% do 0.66%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-20.39% do 51.73%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka407 042 zł133-6.7%23 451 zł69%-115 803 zł0.168
●RozwójProgramPodwyżka412 039 zł121-8.6%17 954 zł70%-110 306 zł0.244
Szeroki programBez zmianPodwyżka394 724 zł124-9.0%76 422 zł68%-114 155 zł0.291
●Szeroki programProgramBez zmian364 257 zł133-4.8%190 076 zł67%-117 912 zł0.327
RozwójProgramBez zmian369 238 zł121-6.7%184 793 zł68%-112 434 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka416 773 zł109-10.4%12 729 zł71%-105 081 zł0.353
RozwójBez zmianPodwyżka399 693 zł112-10.8%71 153 zł70%-108 689 zł0.376
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka385 875 zł116-10.4%110 735 zł68%-115 079 zł0.381
Bez zmianProgramBez zmian373 957 zł109-8.6%179 951 zł68%-107 230 zł0.400
Szeroki programBez zmianBez zmian353 104 zł124-7.2%241 178 zł67%-116 171 zł0.416
RozwójBez zmianBez zmian358 057 zł112-9.0%236 177 zł68%-110 725 zł0.457
RozwójWstrzymaniePodwyżka390 856 zł104-12.2%105 452 zł69%-109 597 zł0.470
RozwójProgramObniżka337 412 zł121-5.3%311 742 zł67%-114 012 zł0.477
Bez zmianBez zmianPodwyżka404 400 zł100-12.6%66 152 zł71%-103 495 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka421 857 zł96-12.4%7045 zł72%-99 397 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka332 442 zł133-3.4%316 502 zł65%-119 474 zł0.485
Szeroki programWstrzymanieBez zmian344 951 zł116-8.6%272 973 zł67%-117 026 zł0.492
OgraniczenieProgramBez zmian379 020 zł96-10.6%175 133 zł70%-101 571 zł0.495
Bez zmianProgramObniżka342 119 zł109-7.2%307 240 zł67%-108 822 zł0.506
Bez zmianBez zmianBez zmian362 749 zł100-10.8%231 688 zł68%-105 550 zł0.528
RozwójWstrzymanieBez zmian349 917 zł104-10.4%268 062 zł67%-111 565 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka322 160 zł124-5.8%364 972 zł65%-117 666 zł0.552
OgraniczenieProgramObniżka347 168 zł96-9.2%302 436 zł68%-103 182 zł0.569
RozwójBez zmianObniżka327 102 zł112-7.6%360 238 zł66%-112 234 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka395 576 zł92-14.0%100 438 zł71%-104 388 zł0.574
OgraniczenieBez zmianPodwyżka409 453 zł87-14.6%60 762 zł71%-97 845 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian383 954 zł83-12.6%170 436 zł71%-96 068 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka314 527 zł116-7.2%394 967 zł64%-118 470 zł0.615
Bez zmianBez zmianObniżka331 782 zł100-9.5%355 760 zł67%-107 074 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka426 810 zł83-14.4%1607 zł72%-93 870 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian354 620 zł92-12.2%263 563 zł68%-106 375 zł0.622
OgraniczenieBez zmianBez zmian367 781 zł87-12.8%226 899 zł70%-99 926 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka319 481 zł104-9.0%390 221 zł65%-113 024 zł0.647
Głębokie cięcieProgramObniżka352 088 zł83-11.3%297 751 zł69%-97 697 zł0.659
OgraniczenieBez zmianObniżka336 799 zł87-11.5%350 985 zł68%-101 469 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka400 643 zł79-15.9%95 154 zł71%-98 719 zł0.696
Bez zmianWstrzymanieObniżka324 173 zł92-10.8%385 733 zł67%-107 849 zł0.702
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian359 668 zł79-14.1%258 760 zł69%-100 732 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka414 375 zł74-16.5%56 074 zł72%-92 352 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian372 685 zł74-14.8%222 229 zł71%-94 457 zł0.739
OgraniczenieWstrzymanieObniżka329 205 zł79-12.8%380 943 zł68%-102 225 zł0.782
Głębokie cięcieBez zmianObniżka341 689 zł74-13.5%346 328 zł69%-96 018 zł0.784
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka405 580 zł66-17.8%90 452 zł72%-93 208 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian364 585 zł66-16.1%254 076 zł71%-95 245 zł0.834
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka334 109 zł66-14.8%376 273 zł68%-96 756 zł0.878

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 395 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 94% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.