HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeźnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3425 mieszkańcówdochody własne 9257 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.02% do 0.89%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.5% do 26.72%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka111 516 zł133-6.0%20 222 zł82%-47 268 zł0.229
●RozwójProgramPodwyżka116 156 zł121-7.9%15 125 zł83%-42 182 zł0.271
Szeroki programBez zmianPodwyżka107 456 zł124-8.3%30 545 zł82%-47 244 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka120 542 zł109-9.7%10 291 zł85%-37 360 zł0.361
RozwójProgramBez zmian97 812 zł121-6.0%52 832 zł80%-48 718 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian93 185 zł133-4.1%57 720 zł78%-53 786 zł0.378
RozwójBez zmianPodwyżka112 073 zł112-10.2%25 525 zł83%-42 186 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian102 184 zł109-7.9%48 205 zł82%-43 913 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka103 633 zł116-9.7%38 401 zł80%-48 920 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian89 673 zł124-6.5%67 477 zł78%-53 540 zł0.444
RozwójBez zmianBez zmian94 276 zł112-8.3%62 616 zł79%-48 499 zł0.464
RozwójProgramObniżka84 247 zł121-4.6%81 277 zł78%-53 538 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka125 207 zł96-11.7%5076 zł87%-32 160 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka108 259 zł104-11.5%33 368 zł82%-43 848 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka116 435 zł100-12.0%20 767 zł85%-37 390 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian106 832 zł96-9.9%43 251 zł83%-38 735 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka88 609 zł109-6.5%76 661 zł79%-48 746 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka79 631 zł133-2.6%86 153 zł76%-58 593 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian86 180 zł116-7.9%74 759 zł78%-55 072 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian98 624 zł100-10.2%58 015 zł82%-43 720 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka93 244 zł96-8.5%71 721 zł81%-43 585 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian90 793 zł104-9.7%69 887 zł79%-50 018 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka81 116 zł112-7.0%90 249 zł77%-53 154 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka76 524 zł124-5.1%95 099 zł75%-58 183 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka112 632 zł92-13.3%28 629 zł84%-39 039 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka85 455 zł100-8.8%85 660 zł79%-48 389 zł0.588
Głębokie cięcieProgramBez zmian111 366 zł83-12.0%38 674 zł86%-33 694 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka121 072 zł87-13.9%15 776 zł87%-32 220 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian103 244 zł87-12.2%53 091 zł83%-38 573 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieBez zmian95 152 zł92-11.5%65 275 zł81%-45 226 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka73 277 zł116-6.5%101 897 zł74%-59 610 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka129 757 zł83-13.7%0 zł90%-27 098 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka97 766 zł83-10.6%67 344 zł83%-38 559 zł0.627
RozwójWstrzymanieObniżka77 879 zł104-8.3%97 037 zł77%-54 568 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka90 062 zł87-10.8%80 894 zł80%-43 258 zł0.653
Bez zmianWstrzymanieObniżka82 228 zł92-10.2%92 436 zł78%-49 790 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka117 282 zł79-15.2%23 704 zł87%-33 853 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian99 785 zł79-13.5%60 337 zł83%-40 063 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian107 752 zł74-14.2%48 741 zł85%-33 561 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka125 596 zł74-15.9%11 159 zł90%-27 188 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka86 848 zł79-12.2%87 581 zł80%-44 643 zł0.743
Głębokie cięcieBez zmianObniżka94 558 zł74-12.9%76 598 zł83%-38 262 zł0.743
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian104 305 zł66-15.5%55 901 zł84%-35 035 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka121 819 zł66-17.2%18 969 zł89%-28 804 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka91 355 zł66-14.2%83 274 zł82%-39 631 zł0.835

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 365 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.08 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.