HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gozdnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2681 mieszkańcówdochody własne 9799 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.48% do -0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.22% do 44.24%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka262 281 zł133-13.9%22 324 zł71%-99 488 zł0.186
●RozwójProgramPodwyżka267 128 zł121-15.6%17 015 zł71%-94 179 zł0.252
Szeroki programBez zmianPodwyżka253 895 zł124-16.1%54 359 zł70%-98 182 zł0.303
●Szeroki programProgramBez zmian231 237 zł133-12.1%126 503 zł68%-102 337 zł0.343
RozwójProgramBez zmian236 068 zł121-13.9%121 384 zł68%-97 048 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka271 715 zł109-17.3%11 974 zł72%-89 138 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka258 717 zł112-17.8%49 251 zł71%-92 901 zł0.382
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka247 417 zł116-17.3%76 030 zł69%-99 228 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian240 640 zł109-15.6%116 530 zł70%-92 026 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian223 725 zł124-14.3%157 718 zł67%-100 915 zł0.425
RozwójBez zmianBez zmian228 530 zł112-16.1%152 627 zł68%-95 654 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka252 250 zł104-19.0%70 909 zł71%-93 932 zł0.475
RozwójProgramObniżka213 016 zł121-12.6%200 491 zł67%-99 168 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka276 627 zł96-19.2%6506 zł73%-83 671 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka263 279 zł100-19.4%44 408 zł72%-87 887 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian245 532 zł96-17.5%111 545 zł71%-86 583 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka208 196 zł133-10.8%205 597 zł65%-104 443 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian217 771 zł116-15.6%177 746 zł67%-101 880 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka217 576 zł109-14.3%195 921 zł68%-94 161 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian233 078 zł100-17.8%147 851 zł70%-90 660 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian222 588 zł104-17.3%172 642 zł68%-96 604 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka201 335 zł124-13.0%234 736 zł65%-102 936 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka222 454 zł96-16.2%191 280 zł69%-88 736 zł0.561
RozwójBez zmianObniżka206 129 zł112-14.8%229 826 zł67%-97 689 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka256 825 zł92-20.6%66 053 zł71%-88 904 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka268 162 zł87-21.2%39 187 zł73%-82 452 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian250 300 zł83-19.4%107 005 zł72%-81 288 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka210 665 zł100-16.5%225 486 zł68%-92 710 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka195 772 zł116-14.3%253 533 zł65%-103 840 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka281 413 zł83-21.1%1282 zł75%-78 353 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian227 147 zł92-19.0%167 850 zł69%-91 595 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian237 941 zł87-19.6%143 223 zł71%-85 249 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka200 577 zł104-16.1%248 600 zł66%-98 579 zł0.641
Głębokie cięcieProgramObniżka227 208 zł83-18.2%186 753 zł71%-83 459 zł0.648
OgraniczenieBez zmianObniżka215 513 zł87-18.3%220 872 zł69%-87 317 zł0.678
Bez zmianWstrzymanieObniżka205 124 zł92-17.8%244 249 zł67%-93 585 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka261 722 zł79-22.4%60 815 zł73%-83 449 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian232 025 zł79-20.8%163 208 zł71%-86 166 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian242 681 zł74-21.5%138 709 zł72%-79 985 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka272 921 zł74-23.0%34 488 zł74%-77 164 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka209 988 zł79-19.6%239 621 zł68%-88 174 zł0.769
Głębokie cięcieBez zmianObniżka220 240 zł74-20.2%216 370 zł71%-82 070 zł0.770
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka266 495 zł66-24.2%56 108 zł74%-78 144 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian236 779 zł66-22.7%158 681 zł72%-80 884 zł0.827
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka214 728 zł66-21.5%235 107 zł70%-82 910 zł0.863

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 383 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 88% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.