Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat żagański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy72 933 mieszkańcówdochody własne 8452 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.55% do 0.24%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.5% do 19.11%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	70 334 zł	132	-6.5%	25 949 zł	95%	-16 737 zł	0.288
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	67 203 zł	137	-6.5%	28 611 zł	93%	-19 373 zł	0.313
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	73 400 zł	119	-8.4%	21 916 zł	98%	-12 688 zł	0.321
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	64 073 zł	150	-4.6%	32 714 zł	89%	-23 495 zł	0.331
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	70 226 zł	123	-8.5%	24 647 zł	96%	-15 389 zł	0.341
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	76 912 zł	110	-9.3%	18 758 zł	99%	-9546 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	76 362 zł	105	-10.4%	18 022 zł	99%	-8774 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	75 455 zł	108	-10.8%	18 865 zł	99%	-9618 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	56 452 zł	127	-7.2%	45 137 zł	87%	-24 293 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	59 643 zł	114	-9.1%	42 364 zł	92%	-20 174 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	53 462 zł	132	-7.2%	48 984 zł	85%	-26 839 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	63 008 zł	105	-10.0%	38 028 zł	93%	-17 127 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	56 609 zł	118	-9.3%	46 264 zł	89%	-22 786 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	50 208 zł	145	-5.4%	51 830 zł	84%	-31 030 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	62 729 zł	100	-11.1%	39 712 zł	94%	-16 191 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	61 819 zł	103	-11.5%	40 564 zł	93%	-17 038 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	48 934 zł	123	-7.7%	57 134 zł	84%	-28 595 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	52 200 zł	110	-9.5%	54 247 zł	87%	-24 429 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	55 495 zł	101	-10.5%	50 018 zł	90%	-21 423 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 016 zł	128	-7.7%	60 873 zł	83%	-31 099 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 237 zł	114	-9.7%	58 039 zł	84%	-26 998 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 685 zł	141	-5.8%	63 832 zł	80%	-35 339 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 15% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.