HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat żagański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy72 933 mieszkańcówdochody własne 8452 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.55% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.5% do 19.11%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne70 334 zł132-6.5%25 949 zł95%-16 737 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne67 203 zł137-6.5%28 611 zł93%-19 373 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne73 400 zł119-8.4%21 916 zł98%-12 688 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne64 073 zł150-4.6%32 714 zł89%-23 495 zł0.331
Bez zmianDoinwestowanieAktywne70 226 zł123-8.5%24 647 zł96%-15 389 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne76 912 zł110-9.3%18 758 zł99%-9546 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne76 362 zł105-10.4%18 022 zł99%-8774 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne75 455 zł108-10.8%18 865 zł99%-9618 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne79 898 zł97-11.1%14 805 zł99%-5590 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian56 452 zł127-7.2%45 137 zł87%-24 293 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian59 643 zł114-9.1%42 364 zł92%-20 174 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian53 462 zł132-7.2%48 984 zł85%-26 839 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 008 zł105-10.0%38 028 zł93%-17 127 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne81 504 zł90-12.6%12 341 zł100%-3105 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne80 583 zł93-13.0%13 198 zł100%-3964 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 609 zł118-9.3%46 264 zł89%-22 786 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian50 208 zł145-5.4%51 830 zł84%-31 030 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian62 729 zł100-11.1%39 712 zł94%-16 191 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne82 783 zł83-13.0%10 998 zł100%-1764 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian61 819 zł103-11.5%40 564 zł93%-17 038 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian66 119 zł92-11.8%35 345 zł97%-13 101 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja48 934 zł123-7.7%57 134 zł84%-28 595 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja52 200 zł110-9.5%54 247 zł87%-24 429 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja55 495 zł101-10.5%50 018 zł90%-21 423 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja46 016 zł128-7.7%60 873 zł83%-31 099 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja49 237 zł114-9.7%58 039 zł84%-26 998 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja42 685 zł141-5.8%63 832 zł80%-35 339 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 852 zł85-13.3%34 162 zł98%-10 543 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian66 929 zł88-13.8%35 043 zł98%-11 404 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne86 548 zł75-14.8%6773 zł100%2451 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja55 361 zł96-11.5%51 538 zł91%-20 398 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja54 452 zł99-12.0%52 404 zł90%-21 244 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja58 681 zł88-12.3%47 322 zł93%-17 349 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian69 129 zł78-13.8%32 843 zł99%-9204 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne87 815 zł68-15.2%5445 zł100%3779 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja60 489 zł81-13.8%46 074 zł96%-14 744 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja59 567 zł84-14.2%46 954 zł94%-15 605 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian72 878 zł70-15.5%28 811 zł99%-5007 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja61 767 zł74-14.2%44 754 zł96%-13 405 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian74 143 zł63-15.9%27 505 zł100%-3682 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja65 520 zł66-15.9%40 717 zł99%-9202 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne92 753 zł53-17.4%0 zł100%9213 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja66 785 zł59-16.3%39 412 zł99%-7877 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian79 063 zł48-18.0%22 412 zł100%1732 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja71 710 zł44-18.4%34 305 zł100%-2458 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.95 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 15% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.