HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kargowa

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5899 mieszkańcówdochody własne 7229 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.18% do 1.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.12% do 24.11%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka64 076 zł133+5.2%17 543 zł76%-42 009 zł0.260
●RozwójProgramPodwyżka68 120 zł121+3.1%13 197 zł79%-37 663 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka61 961 zł124+2.6%23 353 zł76%-41 362 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka71 922 zł109+1.1%9098 zł80%-33 565 zł0.366
RozwójProgramBez zmian55 848 zł121+5.2%38 129 zł75%-42 014 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka65 986 zł112+0.6%19 056 zł79%-37 036 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian51 813 zł133+7.3%42 369 zł72%-46 349 zł0.403
Bez zmianProgramBez zmian59 640 zł109+3.1%34 137 zł77%-37 927 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka59 574 zł116+1.1%28 453 zł76%-42 288 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian50 067 zł124+4.7%48 326 zł71%-45 553 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian54 083 zł112+2.6%44 108 zł75%-41 239 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka75 882 zł96-1.1%4778 zł82%-29 244 zł0.484
RozwójProgramObniżka46 777 zł121+6.8%57 254 zł70%-45 223 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian63 588 zł96+0.9%29 949 zł79%-33 622 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka69 770 zł100-1.4%15 048 zł80%-32 959 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka50 563 zł109+4.7%53 270 zł73%-41 145 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka63 606 zł104-0.9%24 198 zł78%-37 954 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian57 857 zł100+0.6%40 136 zł77%-37 174 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian47 903 zł116+3.1%53 059 zł70%-46 384 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka42 750 zł133+8.9%61 486 zł67%-49 549 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka54 501 zł96+2.4%49 092 zł77%-36 851 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian51 926 zł104+1.1%48 833 zł73%-42 061 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka45 286 zł112+4.2%62 682 zł70%-44 339 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka41 278 zł124+6.3%66 892 zł67%-48 644 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka49 053 zł100+2.1%58 718 zł73%-40 282 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka67 397 zł92-2.9%20 207 zł79%-33 867 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian67 451 zł83-1.4%26 043 zł81%-29 417 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka73 708 zł87-3.5%10 871 zł82%-28 663 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 783 zł87-1.6%35 972 zł79%-32 892 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian55 707 zł92-0.9%44 853 zł76%-37 987 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka39 279 zł116+4.7%71 296 zł66%-49 404 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka58 356 zł83+0.1%45 334 zł79%-32 656 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka79 757 zł83-3.3%616 zł85%-25 024 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka43 295 zł104+2.6%67 078 zł69%-45 091 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka52 970 zł87-0.1%54 650 zł76%-36 012 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka47 069 zł92+0.6%63 106 zł72%-41 025 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka71 345 zł79-5.0%16 020 zł82%-29 560 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian59 642 zł79-3.1%40 679 zł79%-33 694 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian65 625 zł74-3.8%32 241 zł81%-28 710 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 995 zł79-1.6%58 965 zł76%-36 744 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka56 803 zł74-2.4%50 980 zł79%-31 841 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka77 562 zł74-5.7%6941 zł85%-24 466 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian63 493 zł66-5.3%36 877 zł81%-29 502 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka54 837 zł66-3.8%55 287 zł79%-32 562 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka75 207 zł66-7.2%12 018 zł84%-25 352 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 314 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.47 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 71% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.