HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czerwieńsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy10 161 mieszkańcówdochody własne 7757 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.46% do 0.9%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.35% do 19.03%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka60 087 zł133+6.8%17 525 zł88%-20 163 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka64 257 zł121+4.7%13 051 zł93%-15 695 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka57 973 zł124+4.1%22 117 zł87%-20 242 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka68 182 zł109+2.6%8828 zł96%-11 479 zł0.367
RozwójProgramBez zmian51 858 zł121+6.8%33 362 zł86%-22 331 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka62 122 zł112+2.1%17 701 zł92%-15 798 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian47 699 zł133+8.9%37 745 zł82%-26 786 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian55 773 zł109+4.7%29 229 zł89%-18 126 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka55 531 zł116+2.6%26 241 zł86%-21 643 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian45 961 zł124+6.2%41 997 zł82%-26 649 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian50 100 zł112+4.1%37 637 zł86%-22 216 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka72 287 zł96+0.4%4361 zł98%-7020 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian59 866 zł96+2.4%24 872 zł94%-13 682 zł0.487
RozwójProgramObniżka42 701 zł121+8.4%48 584 zł81%-27 224 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka46 607 zł109+6.2%44 459 zł84%-23 029 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka66 027 zł100+0.1%13 542 zł96%-11 604 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka59 688 zł104+0.6%21 816 zł91%-17 189 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian53 995 zł100+2.1%33 526 zł89%-18 035 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian43 747 zł116+4.7%45 795 zł81%-27 914 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka38 549 zł133+10.5%52 959 zł78%-31 671 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka50 691 zł96+3.9%40 114 zł87%-18 596 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian47 893 zł104+2.6%41 426 zł84%-23 473 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka41 221 zł112+5.7%52 410 zł81%-26 950 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 090 zł124+7.8%56 762 zł77%-31 374 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka45 108 zł100+3.6%48 307 zł84%-22 778 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka63 600 zł92-1.4%17 685 zł95%-12 986 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian63 869 zł83+0.1%20 781 zł97%-9343 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 064 zł87-0.1%29 195 zł93%-13 617 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka70 110 zł87-2.1%9197 zł98%-7170 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian51 795 zł92+0.6%37 306 zł87%-19 282 zł0.606
Głębokie cięcieProgramObniżka54 685 zł83+1.6%36 155 zł92%-14 268 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka35 044 zł116+6.2%60 290 zł76%-32 539 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka76 303 zł83-1.9%0 zł99%-2666 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 183 zł104+4.1%55 929 zł80%-28 107 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka49 168 zł87+1.4%43 989 zł87%-18 371 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 077 zł92+2.1%51 818 zł84%-23 925 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka67 693 zł79-3.6%13 329 zł98%-8541 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian55 875 zł79-1.6%32 965 zł92%-14 852 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian62 045 zł74-2.4%25 278 zł97%-9303 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka47 147 zł79-0.1%47 487 zł86%-19 507 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka53 140 zł74-0.9%40 202 zł92%-14 068 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka74 103 zł74-4.4%5102 zł99%-2842 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian59 865 zł66-3.9%28 955 zł96%-10 527 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka51 128 zł66-2.4%43 610 zł90%-15 193 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka71 695 zł66-5.8%9141 zł99%-4201 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 37% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.